• چهارشنبه، ۰۹ اسفند ۱۳۹۱
  • نُجود علی و مبارزه علیه عروسی کودکان در یمن
  • نسخه مناسب چاپ
    نسخه مناسب ذخيره
    ارسال به ايميل ديگران
    ارسال به ياهو مسنجر
    اندازه متن: +  -
    تعداد بازديد: 241
    کد خبر: 4042

    nujood.jpg

     بینش و انگیزه

    نُجود علی در فوریه‌ی سال ۲۰۰۸، هنگامی که فقط ده سال داشت به ازدواج مردی سه برابر سن خود در آمد تا خانواده‌اش از زیر بار مشکلات اقتصادی ناشی از بزرگ کردن کودکان خود خلاصی یابد.[۱] مورد نجود در یمن غیر معمول نیست؛ در واقع اکثر دختران یمنی قبل از ۱۸ سالگی با مردانی بزرگ تر از خود ازدواج می کنند. نجود که هیچ تمایلی به ازدواج نداشت از آغاز ازدواج به طور مدام توسط شوهر سی ساله‌اش مورد تجاوز جنسی و ضرب و شتم قرار گرفت.
     
    نجود پس از دو ماه از مراسم عروسی از خانه‌ی شوهرش گریخته و یک تاکسی برای رساندن خود به دادگاهی در صنعا گرفت. او در دادگاه می خواست درخواست طلاق کند. پس از انتظاری به طول تقریبا کل روز در دادگاه، یک قاضی دل رحم داستان نجود را شنید و او را برای آخر هفته به خانه‌ی خود پیش خانواده‌اش برد؛ او همچنین دستور داد پدر و شوهر نجود هر دو بازداشت شوند. پس از آن نجود به شادا ناصر، وکیل حقوق بشر، به عنوان مشاور وی معرفی شد. ناصر با موفقیت مورد او را در دادگاه مطرح کرد که به پذیرش طلاق وی از شوهرش از سوی دادگاه منجر شد.
     
    پس از آنکه داستان نجود در رسانه‌های بین المللی مطرح شد، موضوع عروس‌های کودک به عنوان یکی از دردسر ساز ترین و دیرپا ترین سنت‌های یمن مورد توجه قرار گرفت. سازمان‌های بیشماری در یمن به مبارزه با عروسی کودکان می پردازند اما مورد نجود زنگ فراخوانی جامعه‌ی بین الملل و جامعه ی یمن به عمل را به صدا در آورد.
     
     اهداف ومقاصد
    نجود در حالی که بر گریز از ازدواج شکنجه آور خود تمرکز داشت مشتاق بود که سراغ خواهر کوچک تر خود برود تا او را در برابر همان سرنوشت محافظت کند. نجود می گوید: "من این کار را کردم تا مردم در مورد شوهر دادن دختران خود در سنین پایین به سخنان دیگران گوش دهند و در این مورد دوباره بیندیشند."[۲] شادا ناصر به عنوان وکیل نجود امید داشت که پرونده‌ی مشهور نجود به دختران کم سن و سال دیگر نشان دهد که آنها مجبور نیستند در ازدواج‌های مبتنی بر سوء استفاده باقی بمانند.[۳]
     
     شادا ناصر در کنار گروه‌های حامی حقوق زنان و کودکان با این نظر موافق است که بهترین درمان برای مشکل گسترده‌ی عروسان کودک، آموزش است. آموزش هدفی مکمل و جدی برای مبارزان با عروسی کودکان در یمن است. تقریبا ۷۵ درصد از زنان یمنی بیسواد هستند و بسیاری از آنها از شدت فقر نمی توانند به مدرسه بروند. در این حال خانواده‌ها احساس اجبار می کنند که دختران خود را به مردان مسن تر شوهر دهند تا آنها دخترانشان را بزرگ کنند.[۴] والدین عموما بر این باور نیستند که ازدواج [و اعمال مربوط به آن] در چند سال‌ اول محقق نمی شود و تحقق آن بر اساس قانون یمن تا زمان رسیدن دختر به بلوغ ممنوع است. اما در این کشور نمی توان شوهران را به خاطر خشونت جنسی علیه زنان خود محاکمه کرد. این امر باعث می شود که به هیچ وجه نتوان از تجاوز به دختران بسیار کم سن و سال جلوگیری کرد. تغییر قانون یک گام بسیار مهم است اما آموزش دختران کم سن و سال و قانع کردن خانواده‌ها جهت عدم شوهر دادن دختران خود در سنین پایین به همان اندازه جدیت دارد.[۵]
     
    رهبری
    تصمیم شجاعانه‌ی نجود برای خاتمه دادن به ازدواج خود یک حادثه‌ی تاریخی برای یمن بود چون برای عمل او تنها چند مورد مشابه وجود داشت. نجود اظهار داشت که "من یک دختر روستایی ساده هستم که خانواده‌اش مجبور به انتقال به پایتخت بود و من همیشه از دستورات پدران و برادرانم اطاعت کرده‌ام. همواره یاد گرفته ام که بگویم آری. امروز تصمیم گرفته‌ام که بگویم نه."[۶] گزارش نجود از جریان دادگاه نشان می دهد که او از این که موردش چنین توجهی را به خود جلب کرد در حیرت بوده است: "هرگز تصور نکرده بودم که این همه علاقه به این ماجرا وجود داشته باشد. من! برای ماه‌ها یک قربانی ساکت، یک باره به مرکز توجه کشانده شدم و با همه‌ی این روزنامه نگاران مواجه گشتم."[۷] هیلاری کلینتون نجود را "یکی از بزرگ ترین زنانی که من تاکنون دیده‌ام" خوانده است. کلینتون می گوید: "او با شجاعتش به یک الگو تبدیل شده است."[۸]
     
    مورد نجود بدون هدایت شادا ناصر، یک وکیل برجسته ی حقوق بشر در یمن، نمی توانست به موفقیت دست یابد. ناصر پس از خبر دار شدن از داستان نجود از طریق یک قاضی همدل در صنعا با روزنامه‌ی تایمز صنعا تماس گرفت تا این داستان را به اطلاع عموم برساند. این امر به سرچشمه‌ای برای حمایت بین المللی تبدیل شد.[۹] تمایل ناصر به مبارزه برای حقوق زنان و کودکان و مقاومت در برابر ارعاب ناشی از دادگاه‌های تحت نفوذ مردان او را به موارد مشابه کشاند. او در این موارد به عروسان کودک کمک کرد تا با نرخی فزاینده نسبت به سال ۲۰۰۸ از شوهرانشان طلاق بگیرند.[۱۰]
     
    فضای مدنی:
    پس از اتحاد یمن جنوبی و یمن شمالی در سال ۱۹۹۰ حیطه‌های خاکستری حقوقی مورد غفلت حکومت تازه واقع شد. یمن جنوبیِ لیبرال تر دارای حداقل سن ازدواج ۱۶ سال بود در حالی که این رقم برای شمال ۱۵ سال بود. در نهایت حداقل سن مربوط به شمال اتخاذ شد؛ اما نه سال بعد با لغو حداقل سن ازدواج این حداقل منتفی شد و زندگی بسیاری از دختران کم سن و سال در معرض خطر قرار گرفت. یمن دارای یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ به هنگام زایمان در دنیاست (۳۷۰ در ۱۰۰۰۰۰) و بخشی از علت آن این واقعیت است که دختران زیر ۱۵ سال مجبور به داشتن فرزند می شوند.[۱۱] تا زمان مطرح شدن مورد نجود در عرصه‌ی عمومی در آوریل ۲۰۰۸ هیچ پیشرفتی در موضوع عروسان کودک صورت نگرفته بود. مورد نجود باعث شد که پارلمان یمن بالاخره این موضوع را مورد بررسی قرار دهد و قانونی را مورد توجه قرار دهد که حداقل سن ازدواج را ۱۷ سال تعیین می کند. گروه‌های حقوق زنان و کودکان در یمن از مورد نجود الهام گرفتند و امیدوار شدند که این توجه عمومی به یمن تصویب این طرح به صورت یک قانون را تسهیل کند.[۱۲]
     
     متاسفانه کمیته‌ی شریعت یمن به سرعت امضای این قانون را متوقف کرد. بحث در این مورد همچنان میان محافظه کاران که معتقدند اسلام سِنی را برای ازدواج در نظر نگرفته و نمایندگان لیبرال که معتقدند ازدواج کودکان رنج‌های جسمانی و روانی دراز مدت ایجاد می کند ادامه دارد.[۱۳] با تداوم بحث، کودکان عروس رنج‌های ناشی از واقعیات سخت این شرایط را متحمل شده‌اند. در ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۹ یک دختر ۱۲ ساله به هنگام تولد فرزند خود از دنیا رفت؛ دختر نوجوان دیگری در آوریل ۲۰۱۰ از خون ریزی داخلی پس از تجاوز شوهر به وی مرد.[۱۴]
     
     گرچه مورد نجود موضوع عروسان کودک را در عرصه‌ی عمومی مطرح کرد هنوز برای دختران کم سن و سال بسیار دشوار است طلاق بگیرند. بنا به یک گزارش خبری آی آر ای ان، "[ناصر] وکالت چندین مورد طلاق عروسان کم سن و سال را بر عهده داشته است اما قبول دارد که اکثر آنها را باخته است. تنها تعداد اندکی از عروسان کودک توانسته‌اند با موفقیت از شوهرانشان طلاق بگیرند."[۱۵] او این شرایط را به این موضوع نسبت می دهد که در طلاق، مهریه باید کلا یا جزئا به شوهر بازپرداخت شود و اغلب خانواده‌ی عروس فقیر تر از آنند که بتوانند این مبلغ را به طور کامل بازپرداخت کنند. فراتر از آن، به دلیل آن که طلاق‌ها باید در جایی ثبت شود که ازدواج رخ داده که اغلب همان روستای شوهر است، یک قاضی قبیله‌ای غیر بی طرف یک دختر کم سن و سال را به احتمال اندک طلاق می دهد.[۱۶]
     
    پیام و مخاطبین
    بسیاری از سازمان‌ها مثل اتحادیه‌ی زنان یمنی، سازمان سیاج برای حمایت کودکان، مرکز ارتباطات جهانی دختران، و تریبون عرب خواهران برای حقوق بشر نه تنها به دنبال پیشبرد اصلاحات قانونی هستند بلکه برنامه‌هایی نیز برای کمک به بازداشتن دختران از ورود به ازدواج در سنین پایین عرضه می کنند. مرکز ارتباطات جهانی دختران، شعبه‌ای از بنیاد توسعه‌ی کودکان و نوجوانان یمنی، با هدایای اختصاص یافته از سوی مجله‌ی گلامور جهت به نتیجه رسیدن هدف نجود شکل گرفت.[۱۷] این مرکز که در صنعا واقع شده سالانه برنامه‌های آموزشی شامل بر کلاس‌های زبان و آموزش کامپیوتر به حدود ۲۰۰۰ دختر عرضه می کند. اکثر این برنامه‌ها به طور رایگان عرضه می شوند چون خانواده‌ها نمی توانند هزینه‌های آنها را پرداخت کنند.[۱۸]
     
     وفا احمد از اتحادیه‌ی زنان یمنی می گوید: "این ازدواج‌های زودهنگام حق یک دوران کودکی عادی و آموزش را از کودکان دختر سلب می کنند. دختران پیش از آن که بدن های آنها کاملا رشد کند به داشتن بچه مجبور می شوند به جای آن که به مدرسه رفته و با کودکان دیگر بازی کنند."[۱۹] 
     
    فعالیت های اطلاع رسانی
    در سال ۲۰۰۸، نجود علی و شادا نصر با دریافت جایزه‌ی زنان سال مجله‌ی گلامور به چهره‌هایی جهانی تبدیل شدند. کوندولیزا رایس از ملاقات با نجود هیجان زده شد و اظهار داشت که او "در حال تبدیل شدن به یک الهام دهنده‌ی بزرگ است."[۲۰] شهرت و احترامی که نجود از دریافت جایزه به دست آورد مردم را در سراسر جهان الهام بخشید تا به یک بورس آموزشی جهت آموزش نجود و صندوق گلامور برای کمک به دختران کمک مالی کنند. این صندوق بعدا به مرکز ارتباطات جهانی دختران تبدیل شد. نجود کتابی در مورد تجربه‌ی خویش با عنوان "من نجود هستم، دهساله و مطلقه" نوشت که بلافاصله در محل انتشارش، فرانسه، پر فروش شد. او در حال حاضر با بهره گیری از کمک‌های مالی در یک مدرسه‌ی خصوصی در یمن ثبت نام کرده است.
    داستان نجود موجب درگرفتن بحث در مورد منافع و مضار یک قانون برای محدود کردن ازدواج به افراد بالای ۱۷ سال شده است. گرچه نجود در زمان طلاق ۱۰ ساله بود، داستان او در سراسر جهان منتشر شد. این داستان موضوع سیاست گذاری حقوق بشری در یمن و جهان اسلام را به عرصه‌ی بین المللی آورد.    
     
     
    Footnotes
    [۱] Daragahi, Borzou. “Yemeni bride, ۱۰, says I won’t.” LA Times. June ۱۱, ۲۰۰۸.
    [۲] “Wedlocked.” CNN Untold Stories. August ۲۹, ۲۰۰۹.
    [۳] Daragahi.
    [۴] Ibid.
    [۵] Jamjoon, Mohammed. “Yemeni child bride dies of internal bleeding.” CNN. April ۹, ۲۰۱۰.
    [۶] Ali, Nujood and Delphine Minoui. I am Nujood, Aged ۱۰ and Divorced. New York: Three Rivers Press, ۲۰۱۰. Pg. ۱۸.
    [۷] Ibid. pg. ۱۰۸.
    [۸] Ibid. Front cover.
    [۹] Daragahi.
    [۱۰] Hersh, Joshua. “A Ten Year Old’s Divorce Lawyer.” The New Yorker. March ۴, ۲۰۱۰.
    [۱۱] UNICEF Basic Statistics. “At a Glance: Yemen.” March ۲, ۲۰۱۰.
    [۱۲] IRIN. “Yemen: Deep divisions over child brides.” March ۲۸, ۲۰۱۰.
    [۱۳] Ibid.
    [۱۴] Jamjoon.
    [۱۵] IRIN. “Yemen: I’d rather die than go back to him.” February ۲۱, ۲۰۱۰.
    [۱۶] Ibid.
    [۱۷] Power, Carla. “Women of the Year Fund Honorees: Nujood Ali and Shada Nasser.” Glamour. ۲۰۰۸.
    [۱۸] UNIFEM. “Two Voices against Child Marriage and for Education.” November ۷, ۲۰۰۸.
    [۱۹] Ibid.
    [۲۰] Hersh.
     
    بیشتر بدانید
    News & Analysis
    Al-Haj, Ahmed. “Yemeni Child Bride, ۱۲, Dies in Labor.” CBS News. September ۱۳, ۲۰۰۹.
     
    Babylon & Beyond blog (LA Times). “Yemen: Child divorcee Nujood Ali takes Manhattan.” November ۱۲, ۲۰۰۸.
     
    Babylon & Beyond blog (LA Times). “Yemen: Two years after divorce, life is looking up for Nujood Ali, now age ۱۲.” ۹ March, ۲۰۱۰.
     
    BBC. “Saudi child ‘files for divorce.’” August ۲۴, ۲۰۰۸.
     
    CNN. “Helping child brides break free.” September ۲۶, ۲۰۰۸.
     
    Daragahi, Borzou. “Yemeni bride, ۱۰, says I won’t.” LA Times. June ۱۱, ۲۰۰۸.
     
    Freedom House. "Yemen: Freedom in the World."
     
    Hersh, Joshua. “A Ten Year Old’s Divorce Lawyer.” The New Yorker. March ۴, ۲۰۱۰.
     
    IRIN. “Yemen: Child bride gets her divorce.” March ۲۸, ۲۰۱۰.
     
    IRIN. “Yemen: Deep divisions over child brides.” March ۲۸, ۲۰۱۰.
     
    IRIN. “Yemen: I’d rather die than go back to him.” February ۲۱, ۲۰۱۰.
     
    Jamjoon, Mohammed. “Yemeni child bride dies of internal bleeding.” CNN. April ۹, ۲۰۱۰.
     
    Marie Claire. “Nujood Ali: Married at ۹; Divorced at ۱۰.” June ۱۱, ۲۰۱۰.
     
    Power, Carla. “Women of the Year Fund Honorees: Nujood Ali and Shada Nasser.” Glamour. ۲۰۰۸.
     
    Seyaj Organization for Childhood Protection.
     
    UNICEF Basic Statistics. “At a Glance: Yemen.” March ۲, ۲۰۱۰.
     
    UNIFEM. “Two Voices against Child Marriage and for Education.” November ۷, ۲۰۰۸.
     
    Youth Leadership Development Organization.
     
    Wikipedia. “Nujood Ali.”
    Books
    Ali, Nujood and Delphine Minoui. I am Nujood, Aged ۱۰ and Divorced. New York: Three Rivers Press, ۲۰۱۰.
    Multimedia
    “Muslim girl (۱۰) Demands Divorce.” Youtube. September ۲, ۲۰۰۸.
     
    “Nujood Ali ۱۰ years old from Yemen got divorce.” Youtube. September ۲۷, ۲۰۰۸.
     
    “Wedlocked.” CNN Untold Stories. August ۲۹, ۲۰۰۹.
     
     
     
    مطالب مرتبط:
    طرحی که دختران و پسران مجرد را از حقوق خود محروم می کند
    نگاهی به وضعیت رشته مطالعات زنان
    تحلیل "مهرخانه" از "زن" در سه دولت گذشته
    حکومت سه چهار روزه زنان در نوروز
    Yemeni Child Bride, ۱۲, Dies in Labor