منیر پشمی - کارشناس ارشد مطالعات زنان

حدود یک ماه است که با چند تا از بچه های مطالعات زنان دانشگاه اصفهان هسته مطالعات زنان را در پژوهشگاه دانشجویی دانشگاه راه انداخته ایم و اولین فکرمان این بوده است که در زمینه جامعه شناسی جنسیت کار کنیم ، انشالله کتابی ترجمه یا تالیف نماییم. در صدد جستجوی کتابها و رفرنس های داخلی و خارجی برآمدیم اولین کتابی که از کتابهای خارجی نظرمان را جلب کرد " جنسیت در زندگی روزمره " اثر ماری هولمز بود که متن انگلیسی اش را از سایت ها گرفتیم و بعد که عنوانش را به فارسی جستجو کردیم دیدیم خوشبختانه و یا متاسفانه (!) این کتاب همین تازگی ترجمه و چاپ شده و در همین تیرماه راهی بازار. و خب فعلا رفته ایم سراغ کتابها و منابع دیگر.

و اما جنسیت از زبان ماری هولمز به نقل از خبرگزاری کتاب ایران :

کتاب «جنسیت در زندگی روزمره» تالیف «ماری هولمز»(جامعه‌شناس استرالیایی) با ترجمه محمدمهدی لبیبی و مقدمه‌ای از دکتر ناصر فکوری از سوی انتشارات افکار منتشر شد. نگارنده در فرآیند نگارش این اثر سعی دارد تا اطلاعات مفیدی درباره تحول مفهوم جنسیت در طول زمان و مثال‌های گوناگونی از زندگی واقعی را برای درک موضوعات مرتبط با آن ارایه کند.

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، «جنسیت» یکی از مفاهیم بحث‌انگیز و قابل بررسی در روزگار کنونی و به صورت دقیق‌تر در جامعه‌شناسی کنونی دنیا به شمار می‌رود. تاکنون کتاب‌های متعددی در حوزه جامعه‌شناسی جنسیت در دنیا تالیف شده‌اند که مفاهیم «مردانگی» و «زنانگی» را تشریح کرده‌اند. از جمله این کتاب‌ها در ایران می‌توان به کتاب «جامعه‌شناسی جنسیت» اثر دکتر خدیجه سفیری اشاره کرد.
جدیدترین کتاب در حوزه جنسیت، کتاب «جنسیت در زندگی روزمره» است که در راستای گسترش نگرش انسان‌ها به موضوع جنسیت تالیف شده است.

"

ناصر فکوری" در بخشی از مقدمه این کتاب می‌نویسد: «در کتاب حاضر؛ جنسیت در کنار روزمرگی، مطرح می‌شود. نظریه‌های فمینیستی در طول سه دهه اخیر از طرف نظریه‌پردازان و تحلیل‌گران عمیق‌تر نظری "دانا هاناوی" و "لیلا ابولقود" طرح شدند که دیدگاه‌های بسیار روشن‌تری را هم در رابطه با مفهوم «زن بودن» و هم در رابطه با پیوستار زن‌بودگی جنسیتی و زن‌بودگی فرهنگی مطرح می‌کردند که نشان‌دهنده نوعی گسست با نسل اول متفکران این حوزه به ویژه با بنیان‌گذار آن «سیمون دو بووار» مولف کتاب "جنس دوم" است.

کتاب در رویکرد عمومی خود عمدتا به مفهوم جنسیت و به صورت خاص به جنسیت زنانه می‌پردازد، اما امتیاز اساسی آن در این است که جنسیت را در قالب روزمرگی و به دور از مثال‌های انتزاعی و مباحث نظری کل‌گرایانه تحلیل و توصیف می‌نمایند. این امر ارزش آموزشی کتاب را به شدت بالا می‌برد و آن را به منبعی مفید برای پرداختن به دو موضوع جنسیت و زندگی روزمره در قالب‌هایی که در حال حاضر در جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی در جهان مورد توجه هستند، تبدیل می کند".

براساس محتوای این اثر، تمامی رفتارهای انسان از جامعه، خانواده به ویژه پدر و مادر متاثر می‌شوند. نویسنده این کتاب به ریشه‌یابی زیست‌شناختی و اطلاعات کروموزومی افراد می‌پردازد و به این نتیجه می‌رسد که افرادی که دچار اختلالات کروموزومی‌اند‌، در جامعه دچار دردسر می‌شوند و جامعه نیز نمی‌داند این افراد را در شمار چه گروهی به حساب آورد.

دکتر محمدمهدی لبیبی، مترجم اثر در بخشی از مقدمه خود می‌نویسد ":ماری هولمز در این کتاب سعی می‌کند نقش مهم فرهنگ را در شکل‌گیری روابط اجتماعی و به ویژه تفاوت‌های رفتاری انسان‌ها نشان دهد. او با ارایه مطالعه‌ای تطبیقی این تفاوت‌ها را ریشه‌یابی کرده و سعی در نشان‌ دادن ریشه‌های تاریخی آنها دارد. هولمز بر آن است تا نشان دهد، تصور ما از مفاهیم خاص در طی گذشت زمان دچار تحول می‌شود. لذا باید بپذیریم در زمان حاضر با باورها و اعتقاداتی سروکار داریم که شاید در گذشته وضعیتی دیگر داشت. او با تاکید بر نقش رسانه‌های جمعی نشان می‌دهد که در دنیای غرب رسانه‌های جمعی و به ویژه تلویزیون، سینما و اینترنت بر رفتار زنان و مردان تاثیر گذاشته‌اند و با ارایه الگوهایی خاص آنها را در جهت تطبیق با ایده‌آل‌های رفتاری خود ترغیب و تشویق می‌کنند.»

نگرش هولمز انتقادی خوش‌بینانه است. او معتقد است نظام پدرسالاری خصوصی اینک به شکلی عمومی در آمده و زنان در عرصه‌های اجتماعی حضور فعالی پیدا کرده‌اند که در کشور ایران نیز شاهد این تحولات بزرگ هستیم. اینک بیش از نیمی از فضای دانشگاه‌ها را دانشجویان دختر تحصیل می‌کنند و زنان به مقام‌ها و پست‌های مملکتی و سیاسی والایی دست‌یافته‌اند.

دکتر لبیبی در بخش دیگری از مقدمه کتاب می‌نویسد: «هولمز بر نقش پوشش و لباس در دنیای کنونی ما تاکید زیادی دارد، او نیز مانند بوردیو این مساله را در قالب تمایز می‌نگرد و تحلیلی از روابط بین طبقات در این زمینه ارایه می‌دهد. در اینجا آنچه که "اشتور" درباره اهمیت این موضوع بیان می‌کند، قابل تامل است. "اشتور" معتقد است هدف عمده نمایش‌هایی که در آنها لباس‌های زنانه در معرض دید گذاشته می‌شود، با هدف کسب منافع اقتصادی است و از آنجا که مشتریان اصلی این نمایش‌ها، افراد طبقه مرفه جامعه هستند، طراحی لباس‌ها با اعتباری که نام آنها یا نام تجاری حک شده بر روی لباس‌هایشان دارد، ارزش کالای عرضه شده را بالا می‌برد. هولمز می‌گوید که بسیاری از این لباس‌ها شاید در اصل تفاوت چندانی با لباس‌های معمولی عرضه شده در فروشگاه‌های عادی شهر نداشته باشند.»

"هولمز" در آینده جنسیت، بدنبال آینده تیره و تاریک از انسان‌ها نیست، بلکه او معتقد است عواملی نظیر؛ پیشرفت‌های علمی و فن‌آوری همان‌طور که بر تمامی جنبه‌های زندگی انسان موثر واقع شده‌اند، موضوعی مانند جنسیت را نیز تحت تاثیر خود قرار می‌دهند.

شروع مباحث این کتاب از این نقطه آغاز می‌شود که هر جامعه‌ای چگونه میان مردان و زنان تمایز قائل می‌شود و آنها را از زوایای گوناگون می‌نگرد. جنسیت، نشان‌دهنده تمایزاتی‌ است که توسط نظام اجتماعی و ارزش‌های حاکم بر آن ساخته می‌شود و به این صورت مفاهیمی مانند زن بودن یا مردن بودن معنا پیدا می‌کند.

برای رسیدن به اهداف این رساله باید شش فصل اصلی این نوشتار را مطالعه کنیم. بخش نخست با عنوان «مرد بودن و زن بودن تنها تفاوت جسمی» به شش بخش تقسیم شده است و درباره مباحثی نظیر؛ سابقه مردن و زن بودن، نگرش انتقادی و ساختار اجتماعی بدن‌ها، مسایل مهمی را مطرح کرده است.

بخش دوم نوشتار «یادگیری جنسیت و رفتار مطابق با آن در زندگی روزمره» شامل هفت فصل است که از جمله فصول آن می‌توان به سابقه رفتار جنسیتی، مدل‌های مردانه و زنانه، مقایسه طبقات اجتماعی با یکدیگر اشاره کرد.
 

بخش سوم نیز به مباحث «روابط جنسیتی در زندگی روزمره» با فصولی مانند زنان خشن، تغییر خشونت در روابط جنسیتی و خشونت خانگی پرداخته و بخش چهارم با عنوان «مقاومت در برابر جنسیت در زندگی روزمره» بحث و گفت‌و‌گوهایی نظیر مقاومت در برابر کلیشه‌های جنسیتی، مقایسه مخالفت‌ها و اعتراضات، فردگرایی و مخالفت‌ها را انجام داده است.
کتاب با این سوالات به پایان می‌رسد که آینده جنسیت در دنیایی که شاهد تحولات بزرگی در زمینه‌های علمی و اجتماعی هستیم، چگونه خواهد بود؟ وضعیت مردان و زنان از نظر ایفای نقش‌های اجتماعی به کدام سمت سوق خواهد یافت؟

میوه ممنوعه