سیمای زن در ترکیه :
تاریخ تمدن فرهنگ در ترکیه - در هزاره دوم ق . م ممالک و اقوامی بنامهای ” اورارتو“ - ”هیتی“ و کاپاروکیه و ... که هر یک به استقلال در قسمتی از این سرزمین و در دورهای از تاریخ آن حکومت کردند. در هزاره اول ق.م با استقرار یونانیها در بالکان ” آناتولی “ سرزمین خویش را به معنای طلوع آفتاب است معادل خراسان در فارسی است.
در قرن چهارم م - با تجزیه امپراتوری روم، ترکیه موطن اصلی امپراطوری روم شرقی شد، پایتخت روم شرقی شد. پایتخت روم شرقی کفستانتین یا قسططینه یا استامبول کنونی نامیده شد.
در آغاز شهر کوچکی بنام بیزانتیوم و دولت روم شرقی به بیزانس مرسوم گردید. با شکست روم شرقی از دولت سلجوقیان در ۱۰۷۱ دولت کوچک عثمانی و بعداً تنها دولت عثمانی بر جای ماند. فرمانروایان عثمانی با تصرف مناطق دیگر ” شاخ زرین “ نیز نامیدند، در سال ۱۹۲۳ م- با روی کار آمدن مصطفی کمال پاشا، عثمانی به ” ترکیه “ و به نظام جمهوری تبدیل شد.
انتخاب نام ترکیه - معنی کشور ترکها است و بر مبنای اسناد قرن ششم ق.م به صورت ”تو - کیونه“ نقل شده است که ظاهراً نام قوم و دولتی در آسیای مرکزی موطن اصلی ترکان بوده است، ترک بصورت ” تورک “ نام کوهی نیز دانستهاند و منابع قدیمی از شخصی افسانهای بنام ترک نیز نام بردهاند.
نام رسمی ترکیه، جمهوری ترکیه است موقعیت جغرافیائی کشور ترکیه، این کشور در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا در ۳۶.۵ و ۴۲ درجه عرض شمالی و ۲۶ و ۴۵ درجه طول شرقی در نیمکرة شمالی قرار گرفته است. با طول ۱۶۶۰ کیلومتر و عرض آن به ۵۵۰ کیلومتر میباشد و دارای ۲۷۵۳ کیلومتر مرز خشکی با کشورهای همطراز و ۸۳۳۳ کیلومتر مرز آبی با دریاهای پیرامون میباشد. ترکیه با مساحت ۸۱۴۵۷۸ کیلومتر مربع که شبه جزیره آناتولی که ۹۷% خاک ترکیه است. و نزدیک ۷۹۰۲۰۰ کیلومتر مساحت و شبه جزیره تراسی شرقی فقط ۲۴.۳۷۸ کیلومترمربع که دریای مرمره جدا میشوند این دریا از قسمت شمال به وسیله تنگة به سفر به دریای سیاه و از سمت جنوب به تنگة داردانل به دریای اژه متصل میگردد.
سیمای زن در استرالیا :
موقعیت جغرافیائی : کشور استرالیا با وسعت ۳۰۰/۶۸۲/۷ کیلومتر مربع کشور وسیعی به شمار میرود، که در نیمکرة جنوبی، بین اقیانوسها و دریاها قرار گرفته است. این کشور در قلب اقیانوسها، در شمال بوسیله دریای ارافورا و دریای تیمور ، در شمال شرقی دریای مرجانی، در شرق دریای تاسماینا، و اقیانوس آرام جنوبی، در غرب اقیانوس هند و در جنوب اقیانوس منجمد جنوبی احاطه شده است. نزدیکترین همسایه زلاندنو و با دریای تاسماینا از این سرزمین جدا شده است، در شمال نیز استرالیا از اندونزی، جزایر پاپدا گینة نو، بواسطة دریای تیمور، ارافورا و تنگنه تورس جدا شده است.
استرالیا بین ۱۱۳ درجه و ۹ دقیقه تا ۱۵۳ درجه و ۲۹ دقیقه طول جغرافیائی و ۱۰ درجه و ۴۱ دقیقه تا ۴۲ درجه و ۳۹ دقیقه عرض جغرافیائی قرار گرفته است.فاصله استرالیا از خط استوا ده درجه میباشد و خط ساحلی استرالیا بیش از ۳۶۷۳۵ کیلومتر و عرض آن ۳۰ تا ۲۴۰ کیلومتر میباشد و خط ساحلی استرالیا بیش از ۳۶۷۳۵ کیلومتر و عرض آن ۳۰ تا ۲۴۰ کیلومتر میباشد.
۳۹% سرزمین استرالیا در منطقه حاره قرارداد و از ۷۰% اراضی این سرزمین، یک سوم کویر میباشد. زمینهای مرغوب کشاورزی تنها ۱۷% خاک استرالیا است. بلندترین قله بنام کوسی یوسکو است که ۲۲۴۹ متر ارتفاع دارد. کوههای بلند سرزمین استرالیا را احاطه نکرده است و از سرما شدید خبری نیست، که گرما ۵۰ درجه بالای سانتیگراد در نواحی داخلی و مرکزی وجود دارد. در شمال ۲۴ درجه سانتیگراد و در جنوب ۱۰ درجه سانتیگراد است.
در بیش از ۵۰% این سرزمین باران کمتر از ۳۰۰ میلیمتر در سال است. شرق استرالیا به دلیل داشتن مناطق کوهستانهای برفی دارای رودخانههایی است که دشتهای این منطقه را آبیاری میکند. رودخانه مورای که پر آب و سدهای متعددی در این کشور آب را برای کشاورزی و عامل تولید برق نیز میباشند.
سیمای زن در تایلند :
موقعیت جغرافیایی- کشور پادشاهی تایلند (سیام) از Km۲ ۵۱۳.۱۱۵ وسعت دارد، شبه جزیرهای است که در منطقه جنوب شرقی قاره آسیا قرار گرفته است بالائوس- کامبوح- دریای چین- کشور مالایا همسایه است در سال ۱۹۷۸ ولف دائر تایلند را سرزمینی پنج چهره خوانده و آن را به پنج ناحیه تقسیم کرده است. از نظر کشاورزی اقتصاد، آب و هوا، موقعیت جغرافیایی، آبشناسی، زمین و ارتفاعات و رودها
۱- ناحیه مرکزی شامل تپهها و کوههای فچابون و آب فراوان است و رودخانههای نان یان - چائوفیا - پاساک - و شبکههای وسیع آبی و کانالهای دست ساخت بشر توزیع آب در ناحیه مرکزی - شالیکاری و کشاورزی - در این دشت پر رونق است.
۲- ناحیه شمال شرقی : این ناحیه خشک و کم آب است و خاکش برای کشاورزی نامطلوب است این ناحیه از نظر فرهنگی بالائوس وابسته است. قسمتهای شمالی این ناحیه دنباله فلاتهای یونان و شام در قسمت شمالی چهار دره پنگ ، وانگ - یان وان قرار دارد - فلات شمالی کورات نام دارد. لبههای شرقی فلات شمال شرقی آبهای نام سی و نام تون
۳- ناحیه جنوبی - دارای آب و هوای موسمی است. دریای اندامان از یک طرف و خلیج تایلند - این ناحیه دارای ذخائر و معدنی غنی قلع است - کائوچو - روغن پا کم از منابع درآمد سرشار مردم بوده است - ماهیگیری برای مصرف داخلی و مصرف داخلی و صادرات از فعالیتهای عمده منطقه به شمار میرود. مهمترین رودخانه در ناحیه جنوبی تایلند، کوان فون که به خلیج بنگال میریزند،
۴- ناحیه شمالی : دشتهای کم ارتفاع و زمینهای مرتفع خشک و تنوع چشمگیر آب و هوای گیاهان و مردم از خصوصیات این ناحیه است. رودخانههای مهم این ناحیه در شمال۱- رودخانه پرینگ و بطرف جنوب در نزدیکی بانتک با رودخانه وانگ بهم میپیوندند. رودخانه وانگ بهم میپیوندند. رودخانه یوم ؛ رودخانه مون، نام پارک که شبکههای آبی داخلی تایلند در حمل و نقل آبی از یکطرف و اقتصاد کشاورزی این کشور نقش مهمی دارد.
۵- ناحیه بانکوک : که با جمعیت بسیار تراکم و قریب به اتفاق جمعیت این ناحیه شهرنشینی است. این محل تلاقی سنتها و فرهنگ واقعی ملی تایلند با اصول زندگی مدرن است. بانکوک نمونه کاملی از تجدد و نوگرایی جامعه و تقلید از فرهنگ و سنتهای واقعی جامعه تایلندی در کنار هم مشاهده میشوند.
میزان بارندگی در این نواحی سالانه در حدود ۱.۵ متر است. تایلند در بیست درجه شمال خط استوار قرار گرفته است. دارای آب و هوای گرم و مرطوب، تنوع اراضی این کشور بطور طبیعی چشمگیر است.
بخش دوم - زنان در تاریخ
۱۱- دنده سیزدهم آدم : یکی از اعتقادات بخشی از جهان اینست که حوا نخستین زنی بود که بر پهنه زمین ظاهر شد. در روایات مسیحیت و یهودیت و اسلامی میپندارند که حوا یکی از دندههای آدم خمیره گرفت و از پهلوی او تولد یافت. آنها از این واقعیت بیخبرند که پیش از حوا و پیش از نزول مذاهب توحیدی بر انسان زن بر این سیاره گام نهاد. در ارتباط با مقام و منزلت زن در تاریخ از یکسو، و جهت تحولات ساختمان اجتماعی و اقتصادی جامعه از سویی دیگر است در یهودیت او را به سطح یک دنده بیارزش از اندام مرد تنزل داد در همین کنکاش در رابطه میان موقعیت زن و زیربنای اقتصادی و اجتماعی نهفته است.
تمدن مصر به پنج هزار سال پیش قدمت دارد و پیش از ظهور یهودیت باز میگردد. که از بقایای شهرها، معابد، آثار باستانی، مجسمه و نوشتجات پاپیروس است مصریان قدیم دارای آداب و رسوم خاص خود بودند. یهودیت از بسیاری جهات از مذاهب فراعنه و گرایشات یکتاپرستی آیین مهری اخناتون Akhnatoun تأثیر پذیرفته است. خدایان زن در طول هزاران سال در جوار خدایان مرد در مصر باستان بر سرنوشت بشر فرمان میراندند. ص ۱۷۱
مفهوم مذهب مدتها زودتر از ظهور مذاهب توحیدی در اذهان آدمیان جا باز کرده است. مفهوم خدایان یا نیروهای ناشناخته و غیر قابل ادراکی که انسان اولیه در زمین ابداع کرد. نزول باران، محصول زیاد، غذای کافی از یکسو، طوفان و مرگ و مرگ و بیماری از سوی دیگر همه در ید اختیار نیروهای مزبور بود. آن نیروها حیات انسانها را در سایه نفوذ و بلکه اداره کامل خویش داشتند. خدایان نخستین عموماً مؤنث بودهاند.
در دوران فراعنه الهگان ”خدایان زن“ از ماعت الهه حقیقت و راستی، نایت الهه جنگ و سیل، ازیس سخت و حتحمد که نشان دهنده منزلت زنان تا قبل از ظهور نظامهای طبقاتی و مالکیت خصوصی است. Isis- Sikhmet- Hathour- Maait- Naiyet نظام پدرشجرگی Patrilineal به انتساب فرزندان به پدر و میراث و مایملک او از جانب اینان است.
در آن دوران توارث از طریق زنان صورت میگرفت و پسر از مادر خود چیزی به ارث نمیبرد، بزرگترین دختر آن زن و ارث او بشمار میرفت. هرودت : لیفیها (لوکینها) پسر را به اسم مادر نام مینهادند تاسیتوس Tacitus مورخ رومی نیز به اهمیت بیشتر دختران در میان قبایل ژرمن اشاراتی کرده است. سنن مادر شجرگی در برخی قبایل عرب پیش از اسلام نیز مشاهده شده است. در نظام مادر سالار زنان به مقام خدایی نیز دست یافتند. ص ۱۷۳
در مراحل نخستین تاریخ بشر، زندگی اقتصادی و فعالیتهای ساده چون چیدن میوه، فندق، کندن ریشه، صید سوسمار، موش و حیوانات مخصوص منحصر بود و مازاد تولید وجود نداشت. جامعه فاقد طبقات، تبعیض و فاقد اربابان و بردگان بود.
تورنو معتقد است که با احتمال قوی زنان بسبب تجارب زیادتر در چیدن میوه و کندن ریشه، نخستین کاشفان فنون جدید زراعت بودهاند و زودتر از مردان اداره امور زراعت را بر عهده گرفتند و موقعیت ممتاز خود را حفظ و تقویت کردند. رابطه مادر شجرگی، نظام مادرسالاری در نخستین دورانهای عصر زراعت بود. در قبایل آن دوران همگی مادرسالار بودند. کودکان به مادران خود منتسب میشدند و در قبیله (کلان) او به عضویت در میآمدند.
نظر به نقش زن در اقتصاد اجتماعی، مرد بعد از ازدواج به خانه همسر خود منتقل میشد و در مزارع اشتراکی قبیله بعنوان یک عضو جدید نیروی به فعالیت میپرداخت. به علت جدا شدن شوهر از قبیله و محل کار، فرزندان نزد مادر میماندند. در امر رهبری سیاسی و اداره و پیشوایی مراسم و عبادات مذهبی، زنان نقش برابر با مردان داشتند. مراسم و آداب مذهبی نیز میان زنان و مردان تمایز نمیدیدند.
توسعه مالکیت در نتیجه اقامت و زراعت دائم و نسل به نسل بر یک قطعه زمین بود سلب انتساب زن از حق اولاد شد و شناسایی فرزندان به پدر بود. اقلیت زمینداران و بردگان از یکسو و اکثریت بردگان از سوی دیگر، زنان اعتبار مذهبی گذشته را از دست دادند. پیشوایی و اداره مراسم و عبادات مذهبی را عهدهدار نگردیدند. مردان مذهب را در خدمت اهداف خود قرار دادند و به انحصار خدایان مرد بر همه شئون جامعه تسلط یافتند.
۱۲- خداوندگاری مرد و گناهکاری زن
نخستین کسی که یک مذهب توحیدی را در زمین عنوان کرد اخناتون پادشاه مصر بود. او علاوه بر پادشاهی یک فیلسوف و مصلح اجتماعی نیز بود. یگانه خدای آیینی او ”رع حارافتی“ نام داشت که به شکل نور عظیمی بنام شود در افق و در درون قرص خورشید میسوخت و میدرخشید و اخگر میپراکند. اندیشههای اخناتون شدیداً بر موسی پیامبر تأثیر گذارد و شباهتهای فراوان تورات و نوشتههای اخناتون میتوان پیبرد. مسیحیت نیز از یهودیت تأثیر میپذیرفت و اسلام نظام افکار، ارزشها و اصول مذهبی خود را بر پایههای دو مذهب توحیدی قبلی بنا نهاد.
داستان آدم و حوا از اسطورههای مشترک هر سه این مذاهب است. این داستان زیبا هم در تورات و هم در قران دارای اهمیت است. بر طبق این داستان، آدم که نخستین مرد روی زمین بود قابلیت باردار شدن را از حوا سلب کرد و آن را بخود منتقل کرد. ”تولد یافتن حوا از دنده آدم“.
خصوصیات این دوره از تاریخ تملک آزمندانه و روزافزون زمین، تجارت گوسفندوار زنان و مردان در بازارهای فروش برده، تقسیم سریعتر جامعه به طبقات، استثمار وحشیانه کارگران و بیگاری کشیدن از آنها و بالاخره افراطیترین شکل نظام پدر سالاری است. ص ۱۸۷
خداوند در کتب مقدس خویش مرد را به مظهر شعور و ذکاوت، و زن را به یک پیکر بدون سر تشبیه میکند، در همین داستان حوا ذکاوت بیشتری از آدم نشان میدهد. مطبوعترین و روحبخشترین میوهها یعنی میوه معرفت، و قوه تمیز خود و بد است.
۱۳- زنان در عرصه فراعنه :
با شورش علیه اشعالگران خارجی و زمینداران در سرتاسر مصر، زن موقع و مقام خود را باز یافت. شهزنان معروفی در سلسله هیجدهم حکومت کردند. تیتی و هاچیسپوت که شخصیت پر قدرت و سلطنت ۲۲ ساله او (۱۵۰۴ تا ۱۴۸۳ ق.م) معروف است. مجسمهها چیسپوت بصورت شیری با سر انسانی سمبل از قوت جسم و مغز ساخته شده است. زن مصری باستان جز در دوران ”سلطنت اولی“ قبل از استقرار مالکیت خصوصی و زمینداری، هیچگاه اهمیت انسانی خود را احراز نکرده است.
در دوران اولیه زن فرعونی در ساخت پارچه و فروش، در تجارت، در بازار و درشکار، دوش به دوش شوهرش شرکت داشت. یک سنگ یادبود که باقتخار زنی بنام بیسیشت که در یکی از دورههای سلطنت باستان میزیست. یک شوهر مصری بخاطر دشنام به زنش محاکمه شد و قاضی او را به صد ضربه شلاق محکوم کرد. زنان مصر باستان از یک نبشته که مردی بنام خنوی ردی Khanoum Reddi بعنوان کتابدار در خدمت بانوی بزرگ بنام نفروکابیث Nephro Kabith بوده است و بانوی مذکور او را در دندره Dandera بعنوان سرپرست مخازن کتابی که ما در دانش خواه و هنردوست او بجای گذاشته بود منصوب کرد.
زنان در مصر باستان در شنا و ورزشهای حرفهای و آماتوری هم چون مردان فعال بودند. زنان به همراه مردان در اجتماعات شراب مینوشیدند و پیمانههای شراب خود را به هم میزدند باستان شناسان چون آرماند، موره و پرستد معتقدند که فرزندان بنام مادرشان خوانده میشدند. زنان در تمام رشتهها فعالیت دخیلی بودند و به مقامات گوناگونی، از جمله حکومت استان وزارت، شهزنی یا خدازنی میرسیدند ”خدازن جای واژه الهه Goddess است. “حجاب ناشناخته بود و هیچ نوع مقررات جدایی زن و مرد وجود نداشت. مردان به منظور حفظ میراث مالکیت برای پسران خود، نظام پدرسالار خانوادگی را اعمال کردند. و نظام چندزنی و سپس معشوقه گرفتن و تولد اولین فرزندان نامشروع و از دست رفتن موقعیت زنان منتهی شد، گسترش یافت که در نتیجه زنان را به قاعده مخروط جامعه تنزل داد. ص ۱۹۷
۱۴- آزادی برای بردگان، ولی نه برای زنان
با تلاش و تغییرات در ساختار اجتماعی، کم و بیش بر موقع زن در جامعه نیز تأثیر بگذارد. در مراحل اولیه تغییرات حاصله از ظهور یهودیت و مسیحیت و اسلام صادق است. در عین حال، در هر سه مورد و بخصوص در یهودیت موقعیت زن همچنان پستتر از مرد باقی ماند. ص ۲۰۶
یک خانواده رهبری در یک خانواده پدرسالار تحت ریاست پدر، که همچون رئیس ”فامیلیا “رومی دارای اختیارات مطلق بود شکا گرفت. هر خاندان [تورات] ”فرزندان اسرائیل “از تعدادی زن رسمی و غیر رسمی، فرزندانشان، زنان پسران، نوهها و بردگان تشکیل میشد. رئیس خاندان پدر بود که او”روش “ Roshe به معنای ”سر “مینامیدند.
او از اختیارات مطلق حقوقی و قانونی برخوردار بود. وارث خود را به دلخواه بر میگزید و دخترانش را با آزادی کامل دست بسر میکرد چرا که این حق بود که هر کدام از آنان را بهر کس که بهای مطلوب را بپردازد بفروشد حیات بچه با پدر و مادر بود و حتی آنرا قربانی میکرد داستان ابراهیم و اسماعیل حق مرگ و حیات بقیه خانواده نیز به عهده پدر بود اگر بیوه یکی از پسران مرتکب زنا میشد، پدر حق داشت او را بسوزاند و از بین ببرد. در خاندان یهودی زن مانند رم جزیی از”فامیلیا“ بود، جزیی از دارایی، مستغلات و بردگان، جزیی از ارث پدر بشمار میرفت: زنان، بردگان، گاوان، خران و دیگر چیزها تشکیل میشد. شوهر بعل یعنی آقای زن نامیده میشد و زن او را ” آقای من “خطاب میکرد. [تورات- سفر خروج فصل ۲۱-۱۷] تولد یک پسر جشن و سرور بدنبال داشت و تولد دختر غم و اندوه. ص ۲۰۷
مرد آزادی آنرا داشت که هر تعداد زن رسمی و غیر رسمی که اشتهای جنسی او را بطلبد اختیار کند و حتی با دختران خویش جماع کند. او دختر لوط برای هم خوابگی باید نوبت گرفتند که از او حامله شوند [تورات سفر تکوینی فصل ۹ آیههای ۳۰ تا ۳۸ ] یعقوب دو خواهر او را برای خویش گرفت [سفر تکوینی فصل ۲۹ آیه ۱۵] ابراهیم کنیز مصری خود هاجر و پسرش را از خاندان بیرون کرد و بدون نان و آب در بیابان رها شدند [تورات سفر تکوینی فصل ۲۱ آیه ۱۴] ص ۲۰۷
شیوه چند زنی در بین ”پسران اسرائیل “و بخصوص در بین خانوادههای ثروتمند و شاهان بشدت شیوع داشت داود زنان زیادی داشت و همیشهای دستهای کنیز و زن غیر رسمی داشت [ساموئل اول فصل ۱۸ آیه ۲۷]. رحبام Rehoboam ۱۸ زن و ۶۰ کنیز داشت و از آنان دارای ۲۸ پسر و ۶۰ دختر شد ص ۲۰۸
بخش سوم - زن عرب
۱۵- نقش زنان در تاریخ عرب : زنان جای برجستهای که در ادب، فرهنگ، هنر، عشق، روابط جنسی و زندگی اجتماعی و اقتصادی مردمشان اشغال کردهاند. نسیبه بنت کعب که با شمشیر خود در کنار محمد در غزوه احد جنگید و تا سیزدهبار زخمی شد. محمد با احترام از او یاد میکرد و گفت ” مقام او از مردان بهتر است “ام سلیم بنت ملحان، در حالی که حامله بود خنجری روی شکم برآمدهاش بسته بود و در ردیف محمد و پیروانش میجنگید. در طرف دیگر زنانی نیز بودند که در جنگها و نبردها علیه محمد شرکت داشتند. هند بنت ربیعه زن ابوسفیان بود. او در غزوه احد زره و کلاه خود پوشیده بود و شمشیرش را در هوا جولان میداد او سه تن از خانوادهاش را در جنگ از دست داده بود. خدیجه اولین زن پیامبر که چند سال بعنوان سرپرست کاروانهای تجارت خویش استخدام کرده بود. ص ۲۲۲
جامعه قبل از اسلام قبایلی در شهرها و بیابانها ساختار مادرسالاری داشتند مانند خندق و جدیله. د این اوقات شاهانی چون عمر بن هند بنام مادرشان خوانده میشدند. خود پیامبر میگفت : من پسر ” عاتکهها “از قبیله سلیم هستم [عاتکه بنت هلال- عاتکه بنت مره- عاتکه بنت اوقصی] زنان بادیه نشین بدلیل تلاش در معیشت، نسبت به زنان شهری از آزادی بیشتری برخوردار بودند. این زنان بیابانی حجاب نداشتند و آزادانه با مردان در اجتماع اختلاط میکردند. ابوسفیان یکی از رهبران قبیله قریش، در جنگ احد دو بت معروف لات و غری را حمل میکرد. لات و غری هر دو خدای مؤنث بودند و همراه هند نیروی زنانهای تشکیل دادند و بر مسلمانان پیروز شدند.
۱۶- عشق و جنسیت در زندگی عرب :
بسیاری از محققان و نویسندگان غربی و شرق شناسان هزار و یک شب را بیانگر خصوصیات مردم عرب میدانند. داستانهای هزار و یکشب انعکاسی جزئی و یک طرفه از زندگی و رویاها، عشقبازیها، عیاشیها، دسیسهها و غارتهای یک بخش بسیار کوچک از جامعه عرب بیش از ده قرن پیش است. تصویر از مرد عرب زن باره که حرم وسیعی از زنان دارد بیحساب پول خرج میکند و یا اشتهای سیری ناپذیر خود برای الکل و عشقبازی را فرو مینشانند.
از طرفی زن عرب، موجودی طناز، مرموز، دسیسهگر، در حال پیچ و تاب در رقصهایی شبیه به مار با نمایشهای شکمهای عریان و لنبرهای لرزان و دلفریبی مردان، با احساسی داغ، هم چون زنان کاخهای هزار و یکشب و کنیزان دربار خلیفه هارون الرشید داوریهای عام درباره طبیعت کلی عریان، و بخصوص مردان جهان عرب، بعنوان موجودات شیفته جنس بازی که بیش از مردان سایر کشورها به لذات بدنی تمایل دارند ص ۲۳۸ ناصحیح و بیپایه است.
هدف مخدوش کردن ذهن مردم جهان نسبت به قوم عرب است و سیاه کردن چهره حقیقی مبارزات استقلال طلبانه مترقیانه و سرنوشتساز آنان و بقای نیروهای ارتجاعی و امپریالیستی است. به عقیده من، آزادی به همه اشکال خود، اعم از آزادی جنسی، فکری، اجتماعی یا اقتصادی یک ضرورت برای هر مرد و زن در همه جوامع است و احساس من این است که آزدی جنسی که با تکامل جامعه سرمایهداری نو همراه بوده است. ص ۲۳۹
آزادی جنسی، امروزه در جامعه سرمایهداری پیشرفته تبلیغ میشود، و هیچ پاسخ یا راهحل معتبری در برابر مشکلات زندگی خصوصی و خوشبختی بشری ارائه نمیدهد. این خود گسترش فرهنگ مصرف، انباشت سود و تغذیه اشتهای سیری ناپذیر انحصارات غول آسا نیست.
جوامع شرقی و عرب و غربی عمدتاً ضرورتهای اقتصادی را که ارزشها، اخلاقیات و کیفیت رفتاری جنسی را تعیین میکند. شیوه چند زنی در مقایسه با شیوه چند شوهری از نظر تولید بچه بازده بمراتب بیشتری دارد. اسلام بر خلاف مسیحیت، التذاذ جنسی را که یکی از جاذبههای حیات و هم چنین پاداشهای بهشتی پس از مرگ میشمرد. زنان عرب در گرایش مثبت بطرف جنسیت در اظهار علاقه به مردان، در نمایش جاذبههای خود، و در گستردن تور خود حول مردی که مجذوب او میشدند تردیدی به خود راه نمیدادند. مانند مادر خود حوا که با توانایی خود آدم را بطرف خود قربانی فتنه ساخت.
کلمه ”زن “در عرب همواره کلمه فتنه را را تداعی میکند. زنان عرب خصوصیت یک شخصیت مثبت و فتنه را با هم داشتند که ترکیب جزیی تفکیک ناپذیر را فرهنگ اجتماعی عرب شناخته میشد و یکی از عناصر اصلی آن ===== به قدرت جنسی زنان و توانائی آن برای به فتنه کشاندن جامعه از طرق دلفریبی و طنازی بود. کلمه فتنه به معنای دیگری یعنی شورش، قیام، توطئه یا هرج و مرج بکار میرفت. ص ۲۴۱ از آنجا که عفت زنان به تردید میافتاد در جامعه برپا میشد و موجب شورش و ناراحتی در جامعه آغاز بگیرد. بدن زن در واقع قلمرو حکومت شیطان است. یک ضرب المثل عربی میگوید: هر گاه زن و مردی به هم میرسند، سومی آنان شیطان است. اسماعیل بخاری
پیامبر میگوید : پس از آنکه من از میان شما بروم بزرگترین خطری که امت مرا تهدید میکند و ممکن است آن را به هرج و مرج بکشاند، زنانند . جوامع الفصیح. زن عرب در خانه چهار دیواری زندانش میکنند اگر بیرون میآمد همچون ماده منفجرهای که باید خوب بستهبندی شود در کیسهای از چادر و روبند و عبا پوشانده میشد و از خانه بیرون میآمد تا مبادا دلفریبی او چشم کسی را به خود جلب کند. فلسفه اسلام و فیلسوفان با دو مفهوم متناقض همراه بود ۱- جنس بازی یکی از التذاذات و جاذبههای حیات است ۲- بدنبال جنسیت افتادن به ”فتنه “در جامعه معینی بحران، هرج و مرج و نابسامانی منجر میشد.
گفتار پیامبر اسلام : خودداری از ازدواج چنان است که از کشت زمین دست بکشیم و بذر را تلف کنیم. ص ۲۴۳.
۱۷- زن در ادبیات عرب :
تصویری که نویسندگان و شاعران عرب نسبت به بردگی زن نسبت به مرد در نظامهای پدر سالار کشاورزی یا صنعتی، فئودالی با سرمایهداری، عقب مانده یا پیشرفته، شرقی یا غربی مسیحی یا اسلامی اتفاق نظر کامل دارند. مضمون هنر و ادب اساساً بر یک نوع مبارزه استوار است شکست یا پیروزی یا تراژدی و مصیبت روایتی غمانگیز، خندهآور، طنزآمیز یا حماسهای میباشد. در طول چند هزار سال گذشته، مرد تمام توانایی و ابتکارات خود را برای به قید و بند کشیدن زن بکار گرفته است. و هیچگاه نتوانسته ترس خود را از زن زایل کند و نیازی به مواظبت چهار چشمی او نداشته اشت. ص ۲۶۹
ترس دائمی مرد از زن باید بر یک اساس منطقی استوار شده باشد، و یکرشته از عوامل طبیعی اساسی انگیزه آنرا سبب شده باشد.
مرد در دورانهای اخیر به اسرار علمی حاملگی و وضع حمل پیبرده است و پیش از آن روزگاران درازی را در جهل نسبت به این پدیده طبیعی به سر میبرد و طبعاً از چنین جهلی ترس زائیده شده. مرد در اثر جهل خود نسبت به مکانیزم بارداری، از زن و این قدرت تولید نسل او بترس افتاد. گذشته طولانی بشر، از زن تصویری بعنوان مادر آفریننده حیات و الهه قدیمی، در ذهن مرد ساخته بود، و دورانهای نسبتاً کوتاه اخیر نتوانسته این تصویر را بکلی از ذهن مرد پاک کند ص ۲۷۰
فروید اذعان میکند که مرد نسبت به زن احساس تنفر دارد. در اثر خود بنام تابوی بکارت میگوید : ” ... مرد عادت به آن دارد که نفرت درونی خود را در جهان برونی منعکس کند از طرف دیگر مرد به زن بعنوان یک منبع خطر مینگرد و اولین رابطه جنسی بین او و یک زه همواره در هالهای از خطر در ذهنش باقی میماند. اگر ترس از زن اثر خود را در علم روانشناسی“ بجا گذاشته، هنر و بخصوص ادبیات نیز از این بیماری ریشهدار در امان نمانده است.
از نویسندگاه عرب فقط از دو نفر از برجستهترین آنها یعنی ترفیق الحکیم و عباس محمود العقاد را نام میبرم. اندیشه فروید در آثار تولستوی نیز منعکس است چخوف در یکی از آثارش بنام عشق من ضعف و شکنندگی زن را تمجید میکند. محمود العقاد در آثارش در مصر طبیعت در وجود زن چنین است که زن در درون قلعه انفعال جنسی به انتظار مینشیند تا برنده مسابقه سراغ جایزهاش بیاید. زن در برابر دعوت این مرد پاسخی که به یک نسبت از جبر و اختیار برخوردار است میدهد، اختیار در انتخاب از یکسو و اجبار منطق شرایط که برای راهی جز قبول نگذاشته است از سوی دیگر نمودار کاملی از موقعیت زن را میتوان در عکس العمل مرغان در برابر نزاع خروسان مشاهده کرد.
عباس عقاد میگوید : زن موجودی منفعل و در انتظار اراده مرد است تا دعوت او را پاسخی مشحون از جبر و اختیار بدهد. زکی مبارک : زن همان ابلیسی است که مرد را به دام خویش انداخت و او را از فردوس برین به خراب آباد زمین فرو کشید. ابن مقفع موجودی که عقل و مال و جلال و حیثیت مرد را از او برباید؟
قران میگوید : یوسف در برابر این دلربایی زیبای دربار مصر به خدای پناه برد و گفت : ”پناه بر خدا که او بهترین مأوای من است.“ ادبیات عرب مشحون است از داستانهای زنان مکار و حیلهگر. عباس عقاد میگوید : مکر زنان که باید گفت مخصوص زنان است یک خصوصیت طبیعی این جنس است. که در تمام جوامع بدون استثنا وجود دارند ص ۲۷۳
۱۸- پیشتازان آزادی زن در بین عرب
از پیشتازان بیداری زنان متفکر معروف عرب احمد فارس الشدیاق در سال ۱۸۵۵ کتاب الساقی علی الساقی را نوشت اولین کتابی است که آزادی زن عرب را ندا داده است از دیگر متفکران پیشرو رفاعته الطنطاوی بود در کتاب المرشح الامینی فی تعلیم البنات در سال ۱۸۷۲ در کتاب تخلیص الابریز فی تلخیص باریز در سال ۱۹۰۵ آموزش و آزادی زن را مورد تأکید قرار داد.
از پیشگامان نهضت بیداری عرب، از عبدا... ندیم و شیخ محمد عبده نیز نام برد. عبده میگوید رها کردن دختران در دام جهل و گمراهی جنایت بزرگی است. از آثار دیگر به زبان عربی در موضوع زن، کتاب تحریر المرئه تألیف قاسم امین در سال ۱۹۰۰ و سپس اثر بعدی او المرأه الجدیده منتشره در سال ۱۹۱۱ است ص ۳۰۵ احمد لطفی از نوبسندگان از ایده آزادی زن حمایت کرد.
سعد زغلول، ولی الدین یکن، محمد حسینی هیکل، طه حسینی، سلامه موسی، مصطفی فهمی، فرح انطون، احمد الزیات و مصطفی منفلوطی را نام برد. از زنان پیشرو علیه عایشه تیموریه به زبانهای عربی- ترکی و فارسی در شعر و نثر یدطولایی داشت. پس از او زینب فواز بود که در شعر و خطابه معروفیت خاصی پیدا کرد. ملک خفنی ناصف (۱۸۸۶ تا ۱۹۱۸) که با هثه البادیه ”جستجوگر بیابان“ شهرت داشت.
ملک ناصف از بهترین نویسندگان زن که بر بسیاری از نویسندگان معروف مرد پیشی گرفته است. او یکی از مبارزان سرسخت برای تأمین حق تحصیل دختران بود. از نویسندگان زن پیشگام آزادی زنان، می زیاده بود که در سالهای ۱۹۱۵ و ۱۹۱۶ توانست علیرغم مخالفت شدید افکار اجتماعی اجتماعی حاکم، یک تالار ادبی در قاهره تأسیس کند تالار در روزهای سه شنبه هر هفته گروه زیادی از ادیبان و روشنفکران مصری و عرب در محفل ادبی او شرکت میکردند
او در آن زمان بیست سال داشت و عاشق عباد عقاد نویسنده شد و به یک بحران عاطفی شدید گرفتار شد به خاطر ایدههای ارتجاعی عقاد درباره زن بهم خورد و هیچ کس دیگر نتوانست در تنهایی کشنده او بسر برد و او را درم کند. بستگانش او را دیوانه میپنداشتند و به بیمارستان روانی العصوریه لبنان بستریاش کردند. او در بیمارستان اعتصاب غذا کرد و دکتر === پزشک فرانسوی که او دارای سلامتی جسمی و روحی است.او در تنهایی مطلق و در عنفوان جوانی در آپارتمانی در قاهره درگذشت و آثار ادبی زیادی بجای گذاشت او یکی از نوابغ ادب عرب بشمار میآید.
حاصل نبوغ فکری او اتهام دیوانگی و سپس مرگ زودرس خود دریافت کرد. زنان زحمتکش این جوامع قبل از برآوردن آفتاب بسوی مزارع بشتابند و هر صبحگاه صبحانه خود را آماده بیابند و تعداد اندکی از مردان به بهانه حفظ زنانگی و شرافت زن، بیرون شدن زن برای کار یا تحصیل را نادرست میشمارند. اینان چشم باز میلیونها زن کشاورز را که هر روز برای کار از خانه بیرون میروند نادیده میگیرند. نادیدهگرفتن کار عظیم زنان در مزارع و کارخانجات که یک ریز کار میکنند و کار همیشگی زنان در خانه نه تنها برخورد اخلاقی یا انسانی بلکه برخوردی دقیقاً طبقاتی و استثمارگرانه است ص ۳۰۹
۱۹-کار و زن در جامعه عرب:
جدایی اجتماعی بین زن ومردبه پیدایش یک رشته شغلهای زنانه منجر شد،تا خدمت زنان پوشیده وطبقات متوسط وعالی رابعهده بگیرد.از اولین نوع این شغلهاپرستاری بود،کار بیرون خانه برای زن به هر حال ننگ به شمرده میشد.حاکمان عرب برای تربیت قابله وپرستار مدارس حرفه ای تاسیس کردند .در این دوران ،ظهور یک زن در معابر عمومی یک عمل زشت به شمار می آمد .در سال ۱۸۴۲ اولیناولین مدرسه قابلگی در مصر تاسیس شد.
درسال ۱۸۷۳اولین مدرسه ابتدایی دختران بنام السیوفیه در مصر گشایش یافت و اولین دانش آموزان آن کنیزان سفید پوست خردسال بودند که برای خدمت در کاخ خانواده های حاکم تربیت می شدند .حکومت مصر شاگردان مدارس پرستاری دخترانه را برای همیشه از ازدواج منع کرده بودتا به وظایف شخصی خود بپردازند .
آموزش رسمی متوسطه دختران تنها در سال ۱۹۰۰ میلادی با ایجاد بخش آموزگاران زن در مدرسه سفید آغاز شد.از آن پس ۲۹ سال دیگر طول کشید تا دانشگاه مصر درهای خودرا به روی دختران باز کند در سال ۱۹۲۹ چهار دختر دانشجو به دانشگاه راه یافتند ،تا سال ۱۹۶۹ آمار شاغل با آموزش های علمی وفنی از ۹/۱۸ %کل زنان رسید و اکثریت عظیم ۱/۸۱ %زنان شاغل هنوز در کشاورزی،خدمات خانگی و سطوح پایین اداری به کار اشتغال داشتند .زنان شاغل در سال ۱۹۷۶ به ۲/۹ درصد افزایش یافت . در سوریه ،نیروهای بالفعل زنان کارگر ۱/۱۶ %نیروی بالقوه کار زنان است . از این عدد ۱۸ %آنان به عنوان کشاورز در مزارع به کار مشغولند و تنها ۱۲%بقیه در خدمات ، صنعت ،تجارت،ادارات و موسسات دولتی است.
زنان در امر قضاوت در حکم صلاحیت احراز مقام قضا را مانع شوند.
زن کارگر مصری تا سال ۱۹۵۹ مرخصی به خاطر وضع حمل نداشت .در این سال قانون کار مقرراتی برای کار زن وضع کرد ،که به موجب آن برای زن به هنگام وضع حمل ،پنجاه روز مرخصی با هفتاد درصد حقوق اصلی او تعلق می گیرد . همین قانون زنان را بدلیل بهداشتی از اشتغال به برخی از کارها منع کرده است .زنان مارمند در ادارات دولتی وبخش عمومی مزد مساوی با مردان دریافت می کنند.
در سال ۱۹۷۱ به موجب یک اصلاحیه ،زن می تواند علاوهبر حقوق یا مستمری خویش تا ۲۵لیره مصری در ماه از مستتمری شوهر مرده اش نیز دریافت کند .((ماده منشور ملی۱۹۵۶ دولت باید تسهیلات لازم را برای هماهنگی کار بیرون و وظایف خانوادگی زنان را فراهم کند))علی الرغم شعارهای سوسیالیستی کشورهایی مانند مصر ،سوریه،سودان و...هیچ یک از این کشورهاقدمی اساسی در راه رفع مشکلات زنان شاغل ،که اولین آن ایجاد امکانات و موسساتی برای رهایی زن از زحمت پخت وپز وشستشو وخدمت وسرپرستی اطفال است ،نداشته اند.
۲۰- ازدواج وطلاق:
ازدواج وطلاق در کشورهای عربی از قرآن،حدیث واجتهادات فقهای دین ویا اجماع آنان است .قدرتهای سیاسی حاکم بر بعضی از کشورها ی عربی مانند یمن جنوبی،تونس وسومالی بعضی از قوانین شرعی حاکم بر ازدواج ،طلاق وسقط جنین را نقض می کنندو قوانین تازه ای به جای آن بگذارند.تعددزوجات ممنوع ،آزادی مرد در طلاق محدود گردیده ،سقطجنین با شرایط خاصی مجاز شناخته شده و میراث مردو زن برابر اعلام شده است.
پیامبر شبهای خود را به تساوی بین زنانشان لوعایشه را بر دیگر زنان ترجیح می دادوبیش از دیگران اورادوست می داشتسوده بنت زمحه ((یکی از زنان پیامبر)) پیر شده بود به پیامبر گفت نوبت مرا پیش عایشه بگذران. در کتاب طبقات اکبری در مورد حفصه زن پیامبر می گوید: ای پیامبر در روز من، در خانه من و در فراش من به پیامبر گفت: ساکت باش که به خدا قسم من دیگر به او دست نخواهم زد و تو نیز از این جریان با کسی سخن مگو.
در سال ۱۹۵۶ به موجب ماده ۱۸ تعدد زوجات منع شده است ((قرض)) قانون سال ۱۹۷۱ جمهوری دموکراتیک یمن : ازدواج با یک زن جدید بدون اجازه دادگاه مجاز نیست .مگر ۱-شوهر امکانات مالی برای نفقه بیش از یک زن داشته باشد. ۲-مصلحت شرعی برای ازدواج جدید وجود داشته باشد.
قانون احوال شخصیه سال ۱۹۵۷ مغرب در بند اول فصل سی ام در صورت احتمال عدم عذالت بین زنان ، تعدد زوجات مجاز نیست.
قانون احوال شخصیه سال۱۹۶۱ پاکستان: از شوهر می خواهد برای طلاق وتعدد زوجات از دادگاه مجوز کسب کند . گفتن سه بار ((انت طلاق)) از طرف شوهر در یک مجلسی یا گفتن انت طلاق ثلاثا" فقط یک طلاق و نه سه طلاق بشمار می آید و شوهر دوباره می تواند به زن رجوع کند ، و او را طلاق دهد.
سفر زن به حج ملزم است که یکی از محارم مرد (پدریا برادر) به سفر حج برود .در مصر داستانهای دردناک کودکانی که به علت طلاق بی سرپرست شده اند ،زنان مطلقه ای که جز خود فروشی راهی برای ادامه معاش نیافته اند
زن عرب باید بداند که مسئله آزادی زن عرب نه یک امر مربوط به اسلام یا آزادی جنسی یا دشمنی با مرد و یا یک حرکت مخالف با سنت های شرقی است بلکه این اساسا"یک مسئله سیاسی و اقتصادی است .جنبش زن عرب علیه تمامی انواع قید و بندها استثمار اقتصادی، جنسی، اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی است.
دوشنبه بیستم خرداد ۱۳۸۷
وبلاگ: بر تخت سلیمانی
نوشته شده توسط مریم