برای ارتقای فرهنگ رسانه‌ای لازم است چهره‌ای از زن ارائه داد که در عین آزادگی و شکوه ، از منظومة فرایند توسعه جامعه اسلامی گسسته‌نباشد.

یادداشت وارده بقلم:
زهرا سمواتی(کارشناس ارشد ارتباطات)

رسانه ها به عنوان یکی از مهمترین کارگزاران جامعه، منتقل کننده ارزشها و هنجارهای جامعه هستند. به همین دلیل محتوای رسانه ها و سیاستگزاریهای مرتبط با آن در خصوص «‌ تصویری که از زنان و نقش آنها در جامعه ارائه می‌دهند »‌ ، اهمیت پیدا می کند.

آنچه در عصر حاضر توجه خاصی را می طلبد ، فقدان الگوی مناسبی است که همگام با روند توسعه جامعه اسلامی و جهانی بتواند، جایگاه ویژه ای برای زنان تبیین کند. تحت تأثیر فرآیندهای طرح جهانی سازی بویژه مرحله گذار از سنت به مدرنیته ، برخی عرصه‌های فرهنگ‌ساز یا به انفعال و یا به انزوا کشانیده شده‌اند و دیدگاههای کارکردگرا با ایجاد توهم، بی‌نظمی خاصی را در صحنه‌های رسانه ای به وجود آورده اند .

در این راستا ، توجه به محورهای زیر برای دستیابی به جایگاه مطلوب زن در رسانه ها ضروری است :‌

۱- توانمندسازی زنان و ایفای نقش مؤثر و کسب مهارت و دانش لازم به منظور فعالیت در سطوح کلان .
۲- ایجاد عزت نفس و روحیه پرنشاط با تأکید بر تعالیم اسلامی وروان شناسی دینی در زنان.
۳- تکریم نقش مادری و همسری برای ترویج فرهنگ قداست خانواده و نقش مهم زنان در این حوزه .
۴- ایجاد هویت جدید برای زن مسلمان ایرانی با تولید برنامه ها بر مبنای دین و فرهنگ والای ایرانی.
۵- الگو سازی و معرفی معیارهای زن مسلمان در عرصه اجتماع.
۶- انعکاس مسائل زنان ایرانی و جهان از طریق نیاز سنجی.
۷- تقویت انگیزه‌های‌زنان که موجب نیرومندترشدن انگیزه‌های‌اجتماعی در مسیرتکامل وتسریع موضع‌گیریها می‌شود.
۸- تولید مفاهیم جدید ارزشی با منشأ الهی برای جایگزینی با مفاهیم و ارزش های مادی .

برای ارتقای فرهنگ رسانه‌ای لازم است چهره‌ای از زن ارائه داد که در عین آزادگی و شکوه ، از منظومة فرایند توسعه جامعه اسلامی گسسته‌نباشد.

بنظر می‌رسد در نمونه برنامه ها ، جای زنان کمال یافته که به عنوان شخصیت محوری و اصلی باشند خالی است. ساختن و پرداختن شخصیت مقتدر و مثبت زن راه پیموده نشده‌ای است که قدم نگذاشتن در این راه گواه کم کاری و یا ناتوانی درخلق چنین شخصیتی است.

مدیریت پیام در رسانه ها را نباید فراموش کرد زیرا رسانه‌های همگانی از ارزشهای اجتماعی تأثیر می‌پذیرند همانگونه که تأثیر گذاراند اما می‌توانند به باز تولید آنها اقدام کنند. در واقع رابطه‌ای پویا بین پیام‌ رسانه ها و نظام ارزشی هر جامعه وجود دارد.

رسانه ها فقط وسیله سرگرمی اعضای جامعه نیستند بلکه با نشر اطلاعات ، افکار ، ذهنیت و فرهنگ ، جامعه را شکل می دهند ، در چنین شرایطی انتخاب کنندگان و تدوین کنندگان پیام ها نقش بسیار مهمی در چگونگی شکل‌گیری این فرهنگ و تحولات آن دارند.

در اغلب جوامع ، تصمیم‌گیرندگان رسانه‌ها ،نگرش خاصی را در مورد موضوع‌های گوناگون از جمله مسائل زنان ، به جامعه القا می کنند. بنابراین نوع نگاه و تفکر این تصمیم گیرندگان و همچنین حضور افرادی که نگرش هایی متناسب با زمان و مکان خود نسبت به موضوع زنان در رسانه ها داشته باشند ، مسئله بسیار کلیدی است .

به همین دلیل حضور و مشارکت زنان در گروه تصمیم گیرندگان رسانه ، می تواند مسائل زنان را از نگاه و زبان ایشان به جامعه ارائه کنند و در تحولات فرهنگی و آگاهی اجتماعی نقش اساسی ایفا نماید.

بر این اساس مسئولان با طرز تلقی و شیوه عمل خود در حوزه ای که مسئولیت دارند ، قادر به تصحیح یا تحریف و حتی تغییرات رادیکال و بنیادی در وجوه مثبت یا منفی هستند. از این جهت گفتمان های حاکم بر رفتار آنان می تواند حوزه زنان را کاملاً تحت تأثیر قرار دهد.

آمارها* می‌گویند تعداد زنانی که موفق به گرفتن امتیاز مجوز نشریه شده اند تا سال ۱۳۸۶ ، ۱۰۱ نفر بوده است. آمار زنان مدیر مسئول نیز به ۱۴۸ نفر افزایش یافته است . وجود زنانی که صاحب امتیاز یا مدیرمسئول نشریه هستند نشان ا ز ورود آنان به عرصه تصمیم گیری در رسانه دارد و نوید بخش آینده‌ای بی شک تاثیرگذار خواهد بود.

به آمار مذکو رمیتوان تعداد نشریات با موضوع زنان و خانواده را افزود که از تعداد ۳۴۲۰ نشریه ۱۴۳ نشریه آن اختصاص به زنان و خانواده دارد . افزایش حضور زنان در رسانه موجب می شود تا به مرور بتوانیم تغییرات دلخواه و مطلوب را در خانه و جامعه بایجاد نماییم و از وحشت نگاه منفی در رسانه بکاهیم.

لازم به ذکر است آنچه طی این سالها به آن توجه مطلوب نگردیده است نگاه جامعه و مسئولان به مسائل زنان و چگونگی و شیوه حل آنهاست!

* منبع اماری :‌ سایت شورای اجتماعی فرهنگی زنان - شاخص های فرهنگی و هنری

۵ خرداد ۱۳۸۸

ایفنا نیوز