خانه
درباره ما
تماس با ما
نقشه سایت- چهارشنبه، ۱۲ خرداد ۱۳۸۹
- منع فعالیت اقتصادی و اجتماعی زن به استناد نظر اسلام غلط است
- نسخه مناسب چاپ نسخه مناسب ذخيره ارسال به ايميل ديگران ارسال به ياهو مسنجر اندازه متن: + - تعداد بازديد: 238 کد خبر: 1297مطالب مرتبط:
اگر کسی با استناد به بینش اسلامی بخواهد زن را از کار علمی محروم کند، از تلاش اقتصادی باز دارد، یا از تلاش سیاسی و اجتماعی بینصیب سازد، به خلاف حکم خدا عمل کرده است/ اگر قانون از زن دفاع نکند،ممکن است مرد به او تعرض کند.سالهاست که در جوامع مختلف در حق زن و احترام به او و ارزشهایش اجحاف میشود. با توجه به اینکه موازین اسلام و اهداف انقلاب اسلامی ایران آنچنانکه مقام معظم رهبری گفتهاند: «برابری زن و مرد و احترام به مقام زن است در اولویت است»، انتظار میرود ایران به عنوان یک کشور اسلامی با گذشت بیش از ۳۰سال از انقلاباسلامی، با توجه به دیدگاههای مقاممعظم رهبری «معضل زن» را حل کرده باشد، با توجه بهآنکه هنوز راههای طولانی برای رسیدن به این مقصود وجود دارد، گروه اجتماعی خبرگزاری ایلنا، برای یادآوری و تاکید بر کاستیها در این زمینه، نگاه آیتالله خامنهای مقام معظم رهبری در مورد زن را بار دیگر مرور میکند:
زن و علم
مقام معظم رهبری در اولین سال رهبری خود درسال۱۳۶۸ در سخنرانی خود در دیدار با جمع کثیری از زنان کشور درباره جایگاه علمی زن پس از انقلاب ۵۷ گفتند: «به برکت انقلاب، زن ایرانی در راه بسیار خوبی افتاد. امروز، زن ایرانی میتواند در میدان علم وارد بشود و مدارج علمی را طی کند، در حالی که دین و عفاف و تقوا و وقار و متانت و شخصیت و حرمت زن مسلمان را هم حفظ کرده باشد. الان در بین همین جمع شما، چه قدر دانشجو و استاد و دانشمند زن وجود دارد؟ همچنین زن میتواند در میدان علوم و آگاهیهای دینی وارد بشود، بدون این که هیچ مانعی بر سر راهش باشد.
آیتالله خامنهای در همین سال در دیدار با گروهی از زنان پزشک کشور نیز با اشاره به اینکه کسب علم تنها یک امتیاز نیست که کسی بخواهد به جایی برسد و شغل پردرآمدی داشته باشد، گفتند: «مسأله این است که کسانی که میتوانند درس بخوانند، واجب است که درس بخوانند و تخصصها را پیدا کنند. کسب علم و تخصص در رشتهی پزشکی ـ مثل بقیهی رشتهها ـ برای مردها واجب است، اما برای زنها واجبتر است، چون زمینهی کار در میان خانمها کمتر است. به نسبت تعداد زنان در جامعه، ما پزشک زن کمتر داریم. بنابراین از نظر اسلام، این مسأله یک مسألهی حلشده است و جامعهی ما باید پیش برود». ایشان چند سال بعد در دیماه سال ۷۰ در دیدار اعضای شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و مسؤولان اولین کنگرهی حجاب اسلامی میفرمایند: «شما خانمى را فرض کنید که در حد اعلاى دانش باشد، اما در مسائل انسانى و در ارتباطات انسانیش به عنوان یک جنس از دو جنس، دچار ابتذال باشد؛ شما خیال مىکنید این فرد ارزشى دارد؟ البته خانمى که دانشمند باشد، به یک شکل، کمتر دچار این ابتذالات مىشود - یکى از آفات بىسوادى همین است که زنان را قدرى بیشتر از اینها به ابتذال مىکشاند - لیکن حد ابتذال، یک حد محدودى نیست».
ایشان از جملهى کارهاى بسیار اساسى را با سواد کردن زنان میدانند و میگویند: «از جملهى کارهاى بسیار مهم، کتابخوان کردن زنان است»، و توصیه میکنند: «یک شیوههاى ابتکارى پیدا کنید، براى اینکه خانمهاى داخل خانه را کتابخوان کنید، متأسفانه زنان ما با کتابخوانى خیلى انسى ندارند، هزاران کتاب در بازار مىآید و مىرود، اما اینها مطلع نمىشوند. این کتابها معارف بشرى است که ذهنها را براى بهتر فهمیدن، بهتر اندیشیدن، بهتر ابتکار کردن، و در موضع بهتر و صحیحترى قرار گرفتن، آماده مىکند».
مقام معظم رهبرى در دیدار گروهى از زنان، به مناسبت فرخنده میلاد حضرت زهرا(س) و «روز زن» درسال ۱۳۷۱ گفتند: «محیط دانشگاهها بسیار مهم است، در محیط دانشگاهها، زنان دانشجو و استاد باید بکوشند روحیه و فرهنگ اسلامى را ترویج کنند. اجازه ندهید به کسانى - اگر خداى نکرده در دانشگاههاى کشور هستند - که نسبت به حجاب اسلامى یا زنان و دانشجویان دختر مسلمان بىاحترامى کنند. اجازه ندهید که اینها بتوانند افکار فاسد را منتشر کنند. محیط دانشگاه باید محیط اسلامى باشد؛ محیطى براى رشد انسان طراز اسلام؛ انسانى که الگویش فاطمهى زهرا سلاماللَّهعلیهاست. و این، براى آیندهى کشور فوقالعاده مهم است».
زن و جامعه
مقام معظم رهبری در سخنرانی سال۱۳۶۸ خود در دیدار جمع کثیری از بانوان کشوردرباره جایگاه زن در جامعه گفتند: «اسلام و انقلاب و امام آمد و در این کشور، زن را در مرکز فعالیتهای سیاسی قرار دادند و پرچم انقلاب را به دست زنان سپرد، در حالی که زن در همان حال توانست حجاب و وقار و متانت اسلامی و عفاف و دین و تقوای خود را حفظ کند. کسی حقی از این بزرگتر بر گردن زن ایرانی و مسلمان ندارد، خواهران من! دنیای غرب، زن را به ابتذال کشاند. تا شصت، هفتاد سال قبل از این، در تمام اروپا و کشورهای غربی، زن فقط در سیطرهی مرد ـ یا مرد خود و یا یک مرد دیگر مثل صاحب کارخانه و مزرعه ـ نمیتوانست باشد و هیچ حقی از حقوق اصلی یک انسان در یک جامعهی متمدن را نداشت. حق رأی و حق مالکیت و حق معامله نداشت. بعد آمدند زن را به میدان کار و زندگی و فعالیت اجتماعی کشاندند، اما در همان حال، تمام وسایل را برای لغزش زن فراهم کردند و او را در متن جامعه، رها و بیپناه گذاشتند».
همچنین آیتالله خامنهای در دیدار گروهی از زنان پزشک سراسر کشور در سال ۱۳۶۸ با اشاره به اینکه زنان در جامع بشری قادرند و میباید فرصت پیدا کنندکه در حد سهم خود، تلاش و مسابقهی خویش را در پیشرفتهای علمی و اجتماعی و سازندگی و ادارهی این جهان به عهده بگیرند، گفتند: «از این جهت، میان زن و مرد هیچ تفاوتی نیست. هدف از آفرینش هر فرد انسان، عبارت از همان هدف آفرینش بشریت است، یعنی رسیدن به کمال بشری و بهره بردن از بیشترین فضایلی که یک انسان میتواند به آن فضایل آراسته بشود. فرقی هم بین زن و مرد نیست. نشانهاش در درجهی اول، فاطمهیزهرا(سلاماللهعلیها) و در درجهی بعد، دیگر زنان بزرگ تاریخ است».
ایشان تاکید میکنند: «پس، فرقی بین زن و مرد نیست و بهخصوص شاید از همین جهت هم است که خدای متعال در قرآن کریم، آن وقتی که راجع به نمونهی انسانهای خوب و نمونهی انسانهای بد مثال میزند، مثال را در هر دو مورد از زن انتخاب میکند. یک مورد زن فرعون و در مورد دیگر، همسر نوح و لوط را مثال میزند: "و ضربالله مثلا للذین امنوا امرات فرعون". در مقابل هم در مورد انسان بد و نگونسار و کجرفتار و انسانی که در جهت غلط حرکت میکند، به زن نوح و لوط مثال میزند».
ایشان در ادامه سوالی را مطرح میکنند که: «چرا بشریت همواره دربارهی مسألهی زن و مرد، کج فکر کرده است و میخواهد در مقابل این بایستد. شما از تعلیمات انبیا که بگذرید، در همهی برداشتها و تحلیلها و تفکرات بشری، جایگاه زن و مرد، جایگاه غلطی است و نسبت زن و مرد، نسبت غلطی است. حتی در تمدنهای خیلی بلند پایهی دنیای باستان ـ مثل تمدن روم یا ایران ـ برداشت از زن، یک برداشت غلط است که من دیگر نمیخواهم جزییات و تفاصیل را بیان کنم و لابد خودتان میدانید و میتوانید هم مراجعه کنید. امروز هم وضع دنیا همینگونه است. امروز هم علیرغم همهی این جنجالها و هیاهوها و ادعاهایی که در حمایت از زن و موضع انسانی او میشود، متأسفانه همین برداشت غلط وجود دارد و اروپاییها چون دیرتر از کشورهای اسلامی و کشورهای غیر اروپایی وارد میدان شدند، نسبت به مسألهی زن دیرتر تنبه پیدا کردند.
آیتالله خامنهای در دیدار اعضای شورای فرهنگی، اجتماعی زنان در سال ۱۳۶۹ در توصیف شخصیت اجتماعی زنان میگویند: «شخصیت اجتماعی زن به عنوان عضوی از این مجموعهی عظیم، خیلی حایز اهمیت است. زنان در گذشته، اصلا به این بخش توجهی نداشتند و اهمیتی نمیدادند. در مسؤولیتهای عمومی جامعه، نقشی برای زنان فرض نمیشد، خودشان هم نقشی را فرض نمیکردند، بهخصوص در این سطح وسیعی که امروز مطرح است. الان شما ملاحظه کنید، همهی زنان روستاها و شهرهای دورافتاده، به عنوان افرادی از مجموعهی نگهدارندهی این انقلاب و اصحاب و صاحبان آن، برای خودشان شأن قایلند. از این جهت، هیچ فرقی بین زن و مرد نیست، بلکه گاهی زنان، ایمان پرشورتر و دید روشنتری نسبت به مسایل جامعه دارند و کشور و مسایل آن را متعلق به خودشان میدانند».
ایشان از اعضای این شورا میخواهند «که بر پایه چند اصل برای زنان برنامهریزی کنند» و میافزایند: «به نظر من، اهمیت این کاری که امروز خانمها دارند، از اهمیت مشاغل معمولی آنها در سطح کشور کمتر نیست، بلکه از اغلب آنها بیشتر است. بله، شما همین سؤال را مطرح بکنید که چرا زنان مسؤولیتها و مدیریتهای کلیدی ندارند؟ این سؤال قابل قبولی است. چنانچه صلاحیتهای خوبی در زنان هست ـ نه اینکه ما تعصب بورزیم و بگوییم باید حتما زن در جایی مسؤول شود ـ آنجاهایی که منع اسلامی ندارد ـ چون در جاهایی ممکن است منع اسلامی داشته باشد». ایشان در اینجا تاکید میکنند که: «به این منظور باید زنان را هم در کنار مردان و بین این مجموعه ببینند و بدون هیچگونه تعصب، اصلح را انتخاب کنند. البته این، یک عرف و یک فرهنگ است. اینطور چیزها، دستوری هم نیست که بخشنامه صادر کنیم. نه، اینها جزو فرهنگ و باورهای جامعه است. باید اینقدر گفته بشود، اینقدر تکرار و استدلال بشود، تا اینکه جا بیفتد».
مقام معظم رهبرى در سال ۱۳۷۱ در دیدار گروهى از زنان، به مناسبت فرخنده میلاد حضرت زهرا(س) و «روز زن» میفرمایند:«من بارها به گویندگان و مبلغین قضیهى زن عرض کردهام، این ما نیستیم که باید از موضع خودمان دفاع کنیم؛ این فرهنگ منحط غرب است که باید از خودش دفاع کند. آنچه را که ما براى زن عرضه مىکنیم، چیزى است که هیچ انسان اندیشمند با انصافى نمىتواند منکر شود که "این براى زن خوب است" ما زن را به عفت، به عصمت، به حجاب، به عدم اختلاط و آمیزش بىحد و مرز میان زن و مرد، به حفظ کرامت انسانى، به آرایش نکردن در مقابل مرد بیگانه - براى آنکه چشم او لذت نبرد - دعوت مىکنیم. این بد است؟ این کرامت زن مسلمان است. این کرامت زن است. آنهایى که زن را تشویق مىکنند که خود را به گونهاى آرایش دهد که مردان کوچه و بازار به او نگاه کنند و غرایز شهوانى خودشان را ارضا کنند، باید از خودشان دفاع کنند که چرا زن را تا این حد پایین مىآورند و تذلیل مىکنند؟! آنها باید جواب بدهند. فرهنگ ما، فرهنگى است که انسانهاى والا و اندیشمند غرب هم آن را مىپسندند و رفتارشان همینطور است. در آنجا هم خانمهاى عفیف و سنگین و متین و زنهایى که براى خودشان ارزشى قائلند، حاضر نیستند خودشان را براى ارضاى غرایز شهوانى بیگانگان و هرزهچشمها وسیلهاى قرار دهند. فرهنگ منحط غربى، از این قبیل زیاد دارد».
ایشان همچنین در بیاناتی در جمع خواهران ارومیه در سال ۱۳۷۵ معضل بزرگ زنان را تعرض و کوتاهی درحقوق و شخصیت بانوان میدانند و میفرمایند: «بعضی تصوّر میکنند این ویژگی، مخصوص کشورهای شرقی یا اسلامی است. این تصوّر، اشتباه است. ظلم به زنان، در کشورهای غربی - با همه ادعاهایی که نسبت به زنان دارند - اگر بیشتر از کشورهای اسلامی و شرقی نباشد، کمتر نیست. آمارهایی مبنی بر آزار زنان در خانواده از طرف مردان - چه شوهر، چه پدر و چه برادر - وجود دارد که من این آمارهای تکاندهنده را دیدهام، واقعاً انسان را دچار تعجّب میکند»!
مقام معظمرهبری ادامه می دهند: «پس، معضلی که به آن اشاره شد، در همه جای دنیا وجود دارد. این معضل، باید حل شود. البته در کشور ما، به هنگام مقدمات پیروزی انقلاب که زنان در میدانهای عظیم مبارزه سیاسی حضور پیدا کردند و نقش خودشان را به اثبات رساندند، وضع تا حدود زیادی عوض شد».
ایشان در سال ۱۳۸۶ در دیدار هزاران نفر از زنان نخبه و فعالِ در عرصههای مختلف با اشاره به مسئولیتهای مشترک بین زن ومرد در جامعه میگویند: «مسئولیت حضور در جامعه و فهمیدن دردهاى عمومى جامعه و سعى در علاج دردهاى عمومى جامعه، مخصوص مرد و مخصوص زن نیست؛ زنها هم نمیتوانند شانهشان را از این مسئولیت خالى کنند. اگر زنها باید در این زمینه کارى انجام بدهند، البته باید انجام بدهند - محدودیتى هم وجود ندارد - اما مسئولیتهاى اختصاصى هم، یعنى آن کارى که خداى متعال به حسب طبیعت به عهدهى زن قرار داده، مهم است».
زن در خانواده
آیتالله خامنهای در دیدار با جمع کثیری از بانوان در سال ۱۳۶۸ در باره آنچه زن را از ارزشهای طبیعیش دور میکند، میگویند: «امروز، سرگرم شدن به زر و زیور، برای زن مسلمان ایرانی انقلابی عیب است. امروز، پر کردن سر و سینه و دست از زیورآلات و بت قرار دادن زیور و آرایش و مد و لباس، برای زن انقلابی مسلمان ایرانی ننگ است. آن کسی که در پی اینگونه چیزهاست، ارزشش پایین است. طلا، برای زن ارزش آفرین نیست، بیاعتنایی به طلا، ارزش آفرین است. مد، برای زن ارزش آفرین نیست، بیاعتنایی نسبت به مدهای دامگونهی ساخته و پرداختهی دشمنان، برای زن ارزش است».
ایشان همچنین در دیدار اعضای شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و مسؤولان اولین کنگرهی حجاب اسلامی در سال ۱۳۷۰ با اشاره به روند رشد اجتماعی زنان در ایران میفرمایند:«در ایران هم عیناً همینطور بود. از حرمسراهاى پادشاهان ساسانى مطالبى شنیدهاید. حرمسرادارى یعنى چه؟ حرمسرادارى یعنى همان اهانت به زن. یک مرد چون قدرت دارد، به خودش حق مىدهد که هزار نفر زن در حرمسراى خودش نگهدارد! اگر همهى ملتِ آن پادشاه هم همانطور قدرت داشتند، هر کدام به قدر خودشان هزار نفر، پانصد نفر، چهارصد نفر یا دویست نفر زن نگه مىداشتند! این حاکى از چه نگرشى به زن است»؟
مقام معظم رهبری، در این دیدار با اشاره به مسألهى خیلی مهم خانواده میگویند: «همت مهمتان در این طرحها باید این باشد - و قاعدتاً هم هست - که واقعاً از کار زن گرهگشایى کنید؛ ببینید گرههاى عمده کجاست. یکى از مهمترین گرهها در «خانواده» است؛ بروید ببینید در خانوادهها چه خبر است؛ خود شماها مىدانید و مىبینید. ببینید چه چیزى این نابسامانیها را به وجود مىآورد؛ ریشههاى آن را پیدا کنید و طرحهاى بلندمدت بریزید، براى اینکه آن نابسامانیها برطرف بشود.
مقام معظم رهبری میافزاید: «مسألهى مادرى، مسألهى همسرى، مسألهى خانه و خانواده، مسائل بسیار اساسى و حیاتى است. در همهى طرحهایى که ما داریم، بایستى «خانواده» مبنا باشد. یعنى شما اگر بزرگترین متخصص پزشکى یا هر رشتهى دیگرى بشوید، چنانچه زن خانه نباشید، این براى شما یک نقص است. کدبانوى خانه شما باید باشید؛ اصلاً محور این است. اگر بخواهیم تشبیه ناقصى بکنیم، باید به ملکهى زنبور عسل تشبیه کنیم.کانون خانواده، جایى است که عواطف و احساسات باید در آنجا رشد و بالندگى پیدا کند؛ بچهها محبت و نوازش ببینند؛ شوهر که مرد است و طبیعت مرد، طبیعت خامترى نسبت به زن است و در میدان خاصى، شکنندهتر است و مرهم زخم او، فقط و فقط نوازش همسر است - حتّى نه نوازش مادر - باید نوازش ببیند. براى یک مرد بزرگ، این همسر کارى را مىکند که مادر براى یک بچهى کوچک آن کار را مىکند؛ و زنان دقیق و ظریف، به این نکته آشنا هستند. اگر این احساسات و این عواطفِ محتاج وجود یک محور اصلى در خانه - که آن، خانم و کدبانوى خانه است - نباشد، خانواده یک شکل بدون معنا خواهد بود».
ایشان همچنین در سال۱۳۷۵ در جمع خواهران ارومیه با اشاره به زن به عنوان یک عنصر خانواده میگویند: «این از همه مهمتر به نظر میرسد. عزیزان من! در اسلام به مرد اجازه داده نشده است که به زن زور بگوید و امری را بر او تحمیل کند. برای مرد در خانواده، حقوق محدودی قرار داده شده است که از روی کمال مصلحت و حکمت است. این حقوق، برای هر کس گفته و تشریح شود، مورد تصدیق قرار خواهد گرفت. همچنین، برای زن نیز در خانواده، حقوقی معیّن شده است که آن هم از روی مصلحت است. مرد و زن، هر کدام طبیعت، اخلاق، روحیّات و غرایزی دارند که ویژه خودشان است. آنها اگر از خُلقیّات ویژه خود به طور صحیح استفاده کنند، در خانواده، زوجی کامل و هماهنگ و مساعد تشکیل میدهند. اگر مرد زیادهروی کرد، تعادل به هم میخورد. اگر زن هم زیادهروی کرد، تعادل به هم میخورد. اسلام در داخل خانواده، دو جنس زن و مرد را مانند دو لنگه یک در، دو چشم در چهره انسان، دو سنگرنشین در جبهه نبرد زندگی و دو کاسبِ شریک در یک باب مغازه قرار داده است. هر کدام از این دو، طبیعت، خصوصیات و خصلتهایی، هم در جسم و روح و فکر و هم در غرایز و عواطف دارند که ویژه خودشان است. این دو جنس، اگر با همان حدود و موازینی که اسلام معیّن کرده است در کنار هم زندگی کنند، خانوادهای ماندگار و مهربان و با برکت و پرفایده خواهند داشت».
ایشان می افزایند: «نکته مهمّ این است که در محیط خانواده - همانطور که گفتم - این دو عنصر و دو موجود، ضمن برخورداری از خصوصیاتشان، با یکدیگر هماهنگی و همزیستی دارند. لکن زن از لحاظ جسمی، ظرافت بیشتری دارد و مرد، قویتر و گردنکلفتتر است. با این حال، اگر قانون از زن دفاع نکند، ممکن است مرد، نسبت به او تعرّض کند. لذا، قانون، در حمایت از زنانی که خانواده تشکیل دادهاند و درون محیط خانوادگی خودشان هستند، وظایف بسیار سنگینی دارد. مطلبی که ما در کشورمان باید با جدیّت دنبال کنیم، حمایت اخلاقی و قانونی از زن است؛ تا مرد در محیط خانواده نتواند زورگویی کند. گرچه پس از انقلاب، اصلاحات زیادی در قوانین ازدواج و حمایت از خانواده شده است، اما کافی به نظر نمیرسد. لذا، توصیه ما به همه دستاندرکاران - چه آنهایی که در مجلسند، چه آنهایی که در دستگاه دولتی هستند و چه آنهایی که بر منابر خطابه و وعظ هستند - و به خود زنان، این است که چنین مطلبی را مجدّانه دنبال کنند. این همان نقطه اساسی است که اسلام مهمترین کار را در این بخش انجام داده است. این همان نکتهای است که در دنیای غرب، مغفول مانده و امروز زنان دچار مظلومیت شدیدی هستند. بعضی کسان که ظاهر بینند، به محیط اجتماعی در غرب مینگرند و میبینند زنان بدون هیچ پروایی، در جوامعْ ظاهر میشوند. لذا، خیال میکنند که آنها در داخل خانواده هم چنین بیپروایی را دارند. در حالیکه این تصوّر اشتباه است و در محیط خانواده به زنان خیلی ظلم میشود.
زن و دین
مقام معظم رهبری در سال ۱۳۶۸ در دو سخنرانی جدا در باره مسائل زنان بحث می کنند، در سخنرانی اول درباره اینکه زنان باید قدر ایرانی و مسلمان بودن خود را بدانند میگویند: «ارزش زن اسلامی و مسلمان را بدانید. زنی که در اختلاط و معاشرت، با مرد قاطی نمیشود و خود را وسیلهیی برای جلب چشم مرد نمیداند و خود را بالاتر از این میداند، زنی که شأنش را عزیزتر از این میشمارد که خود را عریان کند و با صورت و موی و بدن خود، چشم روندگان را به سمت خویش جلب کند و هوس آنها را اشباع نماید، زنی که خود را در دامنهی قلهیی میداند که در اوج آن، فاطمهیزهرا(س) ـ بزرگترین زن تاریخ بشر ـ قرار دارد، آن زن، زن مسلمان ایرانی است. این زن باید دیگر از این بازیچههای فراهم آمدهی تمدن غربی و روشهای توطئهآمیز آن، رو بگرداند و به آن بیاعتنایی کند».
ایشان از زنان میپرسند: «آیا جنایتی بزرگتر از این نسبت به زن وجود دارد که بیایند سر او را با آرایش و مد و جلوهگری و لباس و طلا و زیورآلات بند کنند و از او به عنوان یک ابزار و وسیله، در راه مقاصد گوناگون استفاده کنند و نگذارند در میدان سیاست و اخلاق و تربیت وارد بشود؟ این، آن کاری ایست که در رژیم گذشته، دقیقا و با برنامه انجام میگرفت».
ایشان در سخنرانی دوم خود در دیدار گروهی از زنان پزشک سراسر کشور درباره دیدگاه اسلام به زنان میفرمایند: «اسلام میخواهد که رشد فکری و علمی و اجتماعی و سیاسی و ـ بالاتر از همه ـ فضیلتی و معنوی زنان، به حد اعلی برسد و وجودشان برای جامعه و خانوادهی بشری ـ بهعنوان یک عضو ـ حد اعلای فایده و ثمره را داشته باشد. همهی تعالیم اسلام از جمله مسألهی حجاب، بر این اساس است. مسألهی حجاب، به معنای منزوی کردن زن نیست. اگر کسی چنین برداشتی از حجاب داشته باشد، برداشتش کاملا غلط و انحرافی است. مسألهی حجاب، به معنای جلوگیری از اختلاط و آمیزش بیقیدوشرط زن و مرد در جامعه است. این اختلاط، به ضرر جامعه و بهضرر زن و مرد ـ بخصوص به ضرر زن ـ است. حجاب، به هیچ وجه مزاحم و مانع فعالیتهای سیاسی و اجتماعی و علمی نیست، دلیل عینیش هم شما هستید. شاید عدهیی تعجب میکردند و هنوز هم تعجب کنند که خانمی در سطح بالای علمی در هر رشتهیی وجود داشته باشد که خودش را با تعالیم اسلامی و از جمله با مسألهی حجاب منطبق کند. این، برای بعضی باورنکردنی بود و نمیتوانستند تصورش را بکنند».
مقام معظم رهبری در دیدار اعضای شورای فرهنگی، اجتماعی زنان در سال ۱۳۶۹ با اشاره به اخلاق بدی که در جامعه نسبت به زن حاکم است میگویند: «مخصوص ایران هم نیست. اگر آدم نگاه کند، میبیند که متأسفانه در طول تاریخ، همواره یک ستم تاریخی بر زن رفته است، که بیشتر هم ناشی از این است که قدر زن و جای او را ندانستهاند. البته هرجای دیگر چنین بوده، به هر شکلی بوده و هست، به ما ربطی ندارد، ولی در جامعهی ما بایستی به آن شکلی باشد که اسلام خواسته است. زن باید شأن حقیقی خودش را پیدا کند و نبایستی به خاطر زن بودن، هیچ ستم و ظلمی به او بشود. این، چیز بسیار بدی است».
ایشان همچنین در دیدار اعضای شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و مسؤولان اولین کنگرهی حجاب اسلامی درسال ۱۳۷۰ با اشاره به اینکه باید مسائل ارزشى اسلام در جامعهى ما احیاء بشود، فرمودند: «مثلاً مسألهى حجاب، یک مسألهى ارزشى است. مسألهى حجاب، مسألهیى است که اگرچه مقدمهیى است براى چیزهاى بالاتر، اما خود یک مسألهى ارزشى است. ما که روى حجاب اینقدر مقیدیم، به خاطر این است که حفظ حجاب به زن کمک مىکند تا بتواند به آن رتبهى معنوى عالى خود برسد و دچار آن لغزشگاههاى بسیار لغزندهیى که سر راهش قرار دادهاند، نشود.
ایشان می افزایند:«به نظر ما، بحثهایى که درباب پوشش زن مىشود، بحثهاى خوبى است که انجام مىگیرد؛ منتها باید توجه کنید که هیچ بحثى در این زمینههاى مربوط به پوشش زن، از هجوم تبلیغاتى غرب متأثر نباشد، اگر متأثر از آن شد، خراب خواهد شد. مثلاً بیاییم با خودمان فکر کنیم که حجاب داشته باشیم، اما چادر نباشد؛ این فکر غلطى است. نه اینکه من بخواهم بگویم چادر، نوع منحصر است؛ نه، من مىگویم چادر بهترین نوع حجاب است؛ یک نشانهى ملى ماست؛ هیچ اشکالى هم ندارد؛ هیچ منافاتى با هیچ نوع تحرکى هم در زن ندارد. اگر واقعاً بناى تحرک و کار اجتماعى و کار سیاسى و کار فکرى باشد، لباس رسمى زن مىتواند چادر باشد و - همانطور که عرض کردم - چادر بهترین نوع حجاب است.
ایشان اما اشاره می کنند: «البته مىتوان محجبه بود و چادر هم نداشت؛ منتها همینجا هم بایستى آن مرز را پیدا کرد. بعضیها از چادر فرار مىکنند، به خاطر اینکه هجوم تبلیغاتى غرب دامنگیرشان نشود، منتها از چادر که فرار مىکنند، به آن حجاب واقعى بدون چادر هم رو نمىآورند؛ چون آن را هم غرب مورد تهاجم قرار مىدهد».
حضرت آیتالله خامنهای در سال ۱۳۵۷ در جمع خواهران ارومیه با اشاره به دیدگاههایی که در آنها زن را میتوان مورد ملاحظه قرار داد تا بینش اسلامی نسبت به او آشکار شود، میگوید: «یکی نقش زن به عنوان انسانی در راه تکامل معنوی و نفسانی است که در این دیدگاه، زن و مرد با یکدیگر هیچ تفاوتی ندارند. در تاریخ، زنان بزرگ و برجستهای حضور داشتهاند؛ همچنان که مردان بزرگ و برجستهای بودهاند. در قرآن، وقتی خدای متعال میخواهد برای مؤمنین مثال بزند، از زن مثال میزند: «و ضرب اللَّه مثلاً للّذین آمنوا امرأت فرعون.» زن به عنوان عنصر مؤمنِ برجستهای که نظیر او در میان انسانهای آن روز هم نبود یا کمیاب بود، حضور دارد».
ایشان ادامه میدهند: «در زمینه فعالیتهای اجتماعی، سیاسی، علمی و اقتصادی، از نظر اسلام، میدان فعّالیت و تلاش علمی و اقتصادی و سیاسی برای زنان، کاملاً باز است. اگر کسی با استناد به بینش اسلامی بخواهد زن را از کار علمی محروم کند، از تلاش اقتصادی باز دارد، یا از تلاش سیاسی و اجتماعی بینصیب سازد، به خلاف حکم خدا عمل کرده است. زنان به قدری که توان جسمی و نیازها و ضرورتهایشان اجازه میدهد، میتوانند در فعّالیتها شرکت کنند. آنها هر چه میتوانند، تلاش اقتصادی و سیاسی و اجتماعی کنند. شرع مقدّس، مانع نیست. البته چون از لحاظ جسمانی زن ظریفتر از مرد است، لذا ضرورتهایی دارد. تحمیلِ کار سنگین بر زن، ظلم به زن است. اسلام این را توصیه نمیکند؛ چنان که منع هم نمیکند. البته از امام علیبن ابیطالب علیهالصّلاة و السّلام نقل است که فرمود: «المرأة ریحانة و لیست بقهرمانه.» یعنی زن گل است، قهرمانه نیست. «قهرمان» یعنی پیشکار و خدمتگزارِ آبرومند. خطاب به مردان میگوید که زنان در خانههای شما مثل گلی لطیفند که باید نسبت به آنها با کمال ظرافت و دقّت رفتار کرد. زن، پیشکار شما و خدمتگزار شما نیست که خیال میکنید کارهای سنگین را باید به او محوّل کرد. این، مسأله مهمّی است».
ایشان اشاره میکنند: در گزارشی که اخیراً به من دادند، آمده است که در بعضی از مناطق آذربایجان غربی، هفتاد درصد کارهای روزمرّه را زنان و سیدرصد بقیه را مردان انجام میدهند! این ظلم است. این به خلاف نظر اسلام است. اینکه بعضی مردان وقتی میخواهند ازدواج کنند، شرط قائل میشوند که زن باید حتماً کار کند و شغل و درآمدی داشته باشد، خطاست. گرچه خلاف شرع نیست، اما اسلام به چنین کاری هم توصیه نمیکند. اینکه ما بگوییم «زن را از فعالیت اقتصادی و اجتماعی ممنوع کنیم»، به استنادِ نظرِ اسلام، غلط است. اسلام چنین حرفی نگفته است. اما از آن طرف، این را هم که زن را مجبور به انجام کارهای سنگین و تلاشهای دشوار اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی کنند، اسلام توصیه نکرده است. نظر اسلام، یک نظر میانه است».
مقام معظم رهبرىدر دیدار با گروه کثیرى از بانوان در سال ۱۳۷۹ هویت اسلامی زن را در حفظ هویت و خصوصیت زنانه خود میدانند و میگویند: «براى هر جنسى خصوصیات آن جنس ارزش است - یعنى آن احساسات رقیق را، عواطف جوشان را، آن مهر و محبت را، آن رقّت را، آن صفا و درخشندگى زنانه را براى خود حفظ مىکند، درعینحال، هم باید در میدان ارزشهاى معنوى - مثل علم، مثل عبادت، مثل تقرّب به خدا، مثل معرفت الهى و سیر وادیهاى عرفان - پیشروى کند، هم در عرصه مسائل اجتماعى و سیاسى و ایستادگى و صبر و مقاومت و حضور سیاسى و خواست سیاسى و درک و هوش سیاسى، شناخت کشور خود، شناخت آینده خود، شناخت هدفهاى ملى و بزرگ و اهداف اسلامى مربوط به کشورهاى اسلامى و ملتهاى اسلامى، شناخت توطئههاى دشمن، شناخت دشمن، شناخت روشهاى دشمن باید روزبهروز پیشرفت کند و هم در زمینه ایجاد عدل و انصاف و محیط آرامش و سکونت در داخل خانواده باید پیشرفت داشته باشد. اگر قوانینى لازم است، اگر تصحیح و اصلاحى در مسائلى که به اینجا منتهى مىشود، لازم است، زنان، زنان باسواد، زنان آگاه، زنان بامعرفت، در همه این میدانها بایستى پیشروى کنند؛ الگوى زن را نشان بدهند؛ بگویند زن مسلمان زنى است که هم دین خود را، حجاب خود را، زنانگى خود را، ظرافتها و رقّتها و لطافتهاى خود را حفظ مىکند؛ هم از حق خود دفاع مىکند؛ هم در میدان معنویت و علم و تحقیق و تقرّب به خدا پیشروى مىکند و شخصیتهاى برجستهاى را نشان مىدهد و هم در میدان سیاسى حضور دارد. این مىشود الگویى براى زنان».
آیتالله خامنهای همچنین در دیدار هزاران نفر از زنان نخبه و فعالِ در عرصههای مختلف در سال ۱۳۸۶ با اشاره به آیه «والمؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر»، یعنى مؤمنین و مؤمنات در حفظ مجموعهى نظام اجتماعى و امر به معروف و نهى از منکر همه سهیم و شریکند؛ توضیح میدهند: «همانطور که در آیه کتاب خدا زن را استثناء نکرده. ما هم نمیتوانیم زن را استثناء کنیم. مسئولیت ادارهى جامعهى اسلامى و پیشرفت جامعهى اسلامى بر دوش همه است؛ بر دوش زن، بر دوش مرد؛ هر کدامى به نحوى بر حسب توانائىهاى خودشان. بحث سر این نیست که زن آیا میتواند مسئولیتى در بیرون از منزل داشته باشد یا نه - البته که میتواند، شکى در این نیست؛ نگاه اسلامى مطلقاً این را نفى نمیکند - بحث در این است که آیا زن حق دارد به خاطر همهى چیزهاى مطلوب و جالب و شیرینى که در بیرون از محیط خانواده براى او ممکن است تصور شود، نقش خود را در خانواده از بین ببرد؟ نقش مادرى را، نقش همسرى را؟ حق دارد یا نه؟ ما روى این نقش تکیه میکنیم. من میگویم مهمترین نقشى که یک زن در هر سطحى از علم و سواد و معلومات و تحقیق و معنویت میتواند ایفاء کند، آن نقشى است که به عنوان یک مادر و به عنوان یک همسر میتواند ایفاء کند؛ این از همهى کارهاى دیگر او مهمتر است؛ این، آن کارى است که غیر از زن، کس دیگرى نمیتواند آن را انجام دهد. گیرم این زن مسئولیت مهم دیگرى هم داشته باشد - داشته باشد - اما این مسئولیت را باید مسئولیت اول و مسئولیت اصلى خودش بداند. بقاى نوع بشر و رشد و بالندگى استعدادهاى درونى انسان به این وابسته است؛ حفظ سلامت روحى جامعه به این وابسته است؛ سَکن و آرامش و طمأنینه در مقابل بیقرارىها و بىتابىها و تلاطمها به این وابسته است؛ این را نباید فراموش کنیم»ایلنا
حوزهها در گرهگشایى از مسائل حقوقى زنان نقش مهمى دارند
رویکردهای جدید فقه شیعه در حوزه زنان/ زکی المیلاد/ ترجمه عبدالله امینی
مارهای افسرده دینزدائی پس از تهمت به سران روحانی، به علمای قم رسیدهاند
فرمان ۸مادهای امام، نوینترین حقوق شهروندی گفت وگوبا آیت الله موسوی بجنوردی
آیت الله العظمی صانعی: اسلام تمام ارزشها را به زن داده است
