با توجه به تحولات اخیر قرقیزستان، سوالی که برای خیلی ها ممکن است پیش امده باشد این است که به واقع چرا در تند باد حوادث این کشور و در میان سیاستمداران قدرتمند قرقیز، خانم رُزا اُتان‌بایِوا در محور تحولات قرار گرفت و آیا این خانم خواهد توانست به خواسته‌های جامعه شوریده قرقیز پاسخ دهد.

تحلیل‌گران بر این باورند که رُزای ۵۹ ساله با دیگر سیاست‌مداران معروف آسیای مرکزی تفاوت‌های زیاد دارد. او سیاست‌مداری عملگرا دانسته می شود که می‌تواند با گروه‌های مخالف قرقیز ارتباط برقرار کند.

اُتان‌بایِوا در چند دوره وزیر امور خارجه قرقیزستان بوده و تجربه کافی فعالیت دیپلماتی دارد. وی به زبان های انگلیسی، المانی، روسی و قرقیزی به خوبی صحبت می‌کند. در ابتدای سالهای ۹۰ رُزا اُتان‌بایِوا به سمت وزیر امور خارجه قرقیزستان انتخاب شد، در مدتی کوتاه طی سال‌های ۹۲ -۹۴ سفیر قرقیزستان در امریکا و کانادا و در سال ۹۷ سفیر قرقیزستان در بریتانیا و ایرلند بود. طی سال‌های ۲۰۰۲-۲۰۰۴ رُزا فرستاده سازمان ملل در امور گرجستان شد.

اُتان‌بایِوا سال ۱۹۵۰ در جنوب قرقیزستان در منطقه اوش به دنیا امد. دوران دانشگاه را در مسکو تمام کرد و مدتی استاد فلسفه دانشگاه دولتی قرقیزستان بود. در سال ۱۹۸۶ رُزا معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه در حکومت جمهوری شوروی سوسیالیستی قرقیزستان شد. رُزا یکی از سیاستمداران سابقه‌دار قرقیز است. وقتی صحبت از سیاست خارجی می‌رود شاید سیاستمداری بهتر و باتجربه‌تر از او در قرقیزستان وجود نداشته باشد، چرا که بدلیل سمت‌های دولتی، مدت زیادی از عمر خود را در کشورهای غربی به سر برده و در میان نخبگان سیاسی در قرقیزستان از تجربه بین المللی بالایی برخوردار است.

انقلاب لاله و آغاز مخالفت‌ها

ابتدای سال ۲۰۰۵ رُزا به عنوان نامزد از حزب " اتا جورت ( پدر وطن ) " به پارلمان قرقیزستان راه یافت، ولی کمیسیون انتخابات او را ثبت نام او را تائید نکرد. در بهار سال ۲۰۰۵ وقتی انقلاب لاله ای قرقیزستان حکومت عسکر آقایف را برکنار نمود قربان بیک باقی اف را بر سر قدرت آورد. رُزا که یکی از چهره های کلیدی این انقلاب به شمار می رفت به مقام وزیر امور خارجه انتخاب شد، ولی رای صلاحیت از سوی نمایندگان پارلمان را به دست نیاورد. خیلی ها پیش بینی می کننند که اصلا خود قربان بیک باقی اف نمی خواست که یک رقیب نیرومند در کابینه او تعیین شود.

پیوستن رُزا به مخالفان

در سال ۲۰۰۶ بعد آن که معلوم شد بسیاری از خواسته های انقلاب لاله ای قرقیزستان تنها در حد خواسته باقی مانده و حکومت باقی اف برخلاف آرمان های مردمی عمل می کند رُزا در یک صحبت با خبرنگاران حکومت قرقیزستان را به وعده های توخالی متهم کرد. رُزا گفت در در طی یک سال گذشته مردم می بایست نوآوری ها را احساس می کرند قابل فهم است که به کار گیری تمام این فناوری ها و امکانات در مدت کوتاه برای کارخانه های قرقیزستان امکان ندارد اما اگر حکومت قرقیزستان فساد را ریشه کن می کرد پول زیادی برای تطبیق اصلاحات در اختیار دولت و مردم قرقیزستان قرار می داد.

خانم رُزا اُتان‌بایِوا منتقد سرسخت قربان بیک باقی اف تا حوادث اخیر باقی ماند و ناظران امور می گویند موقع او در برابر تصمیم های حکومت باقی اف در وقایع اخیر باز هم رُزا را در محور تحولات قرار داد و بر این اساس به رهبری دولت موقت رسیدن او یک اتفاق طبیعی است نه تصادفی. طرز زندگی خانم رُزا بیشتر به شیوه زندگی مردم کشور های غربی شباهت دارد، اما این هنوز کافی نیست که در یک جامعه مردسالاری و آن هم مسلمان یک زن را به عنوان رهبر جنبش و حکومت انتخاب کنند و این امر انتخاب او را به ریاست جمهوری قرقیزستان با مشکل مواجه خواهد ساخت. اما ان چه در مورد رُزا اوتانبایوا، او را نسبت به دیگر هم صف هایش برتری میدهد، سابقه کار او و فعالیت سیاسی اش است که شفاف تر و بی آلایش تراز دیگر نخبگان سیاسی قرقیزستان است.

تا کنون نه از نظر اخلاق شخصی و نه به بهانه فساد اداری انگشت اتهام جانب خانم رُزا اشاره نرفته است. این برای یک سیاستمدار و ان هم در کشوری فقیر نظیر قرقیزستان مهم است. از نظر شخصیت سیاسی خانم رُزااُتان‌بایِوا نظر به همه سیاستمداران قرقیز از جایگاه بالاتری برخوردار است او در ظرف چند سال اخیر بیانیه ها، انتقادات و نظر های رهبران مخالفین را مشروعیت بخشیده، زیرا دیگر رهبران مخالفین مقام رسمی و یا نمایندگی در مجلس نداشته اند به این دلیل او در شکل گرفتن مقاومت جناح های مخالف با حکومت باقی اف نقش عمده داشته است. رُزا اُتان‌بایِوا یک زن اصولگرا است و به ارزش هایی پایبند می باشد که هم در ذهنیت ملی مردم قرقیز وجود دارد و هم متناسب با ارزش‌هایی می باشد که آن را ارزشهای جامعه دموکراتی نیز می توان نامید. اکنون رُزا به شدت در تکاپوی سامان دادن کار حکومت و راه اندازی نهاد های فلج شده دولتی است و مهمتر از ان هم در تلاش کسب حمایت کشور های دورو نزدیک از حکومت موقت است.

جایگاه رُزا اُتان‌بایِوا در حکومت آینده

اما سوالی که در اینجا بوجود می آید این است که سرنوشت این زن جسور در تلاش تحقق ارزوهایی که برایشان سالیان سال مبارزه کرده است و در سامان بخشیدن نظام کارهای حکومت و برگزاری انتخابات شفاف چه خواهد شد؟ و سوال دیگر این که کار دولت موقت به رهبری یک شخصیت زن تا کجا موفق می تواند باشد و گذشته از این آیا رُزا اُتان‌بایِوا تلاشی نیز برای کسب ریاست جمهوری در انتخابات آینده خواهد کرد؟ به ریاست دولت موقت نشستن رُزا اُتان‌بایِوا به این معنا است که او در واقع بهتر از دیگران می تواند با بازیگران اصلی قرقیزستان نظیر روسیه، چین و اروپا وارد مذاکره شود و مسائل را حل و فصل کند، این دولت موقت با حضور شخصیت های سابقه دار تاسیس شده و امکان موفقیت هم دارد اما با توجه به جامعه مردسالاری قرقیزستان فکر نمی کنم که امکان به ریاست جمهوری رسیدن رُزا اُتان‌بایِوا زیاد باشد. ولی وزارت امور خارجه و یا ریاست پارلمان در آینده جای مناسب برای او می تواند باشد.

ایراس

خبرآنلاین