برابری دیه زنان با مردان از جمله مباحث فقهی و حقوقی است که در سالهای اخیر در دو سطح فقه و حوزه از یک سو و نخبگان اجتماعی کشور از سوی دیگر به آن پرداخته شده است. در روزهای اخیر و با فعال شدن طیفی از نان اصولگرا در این زمینه بار دیگر باب طرح موضوع فقهی برابری دیه زنان با مردان باز شده است.

مریم بهروزی یکی از زنان سیاسی شناخته شده طیف اصولگرا در حالی جلودار طرح موضوع برابری دیه زن و مرد با مسئولان عالی نظام شده است که پیش از این فعالان اصلاح طلب داعیه دار لزوم بازنگری در احکام فقهی مربوط به دیات بودند و در این باره نیز دیدگاه های خود را به نظرات آیات عظامی از جمله آیت الله العظمی صانعی و آیت ا... العظمی موسوی اردبیلی مستند می کردند.

علاوه بر موضوع برابری دیه زن و مرد مباحثی از قبیل حق حضانت مادران، حق طلاق و تساوی ارث زن و مرد از جمله موضوعاتی هستند که جریانی از فعالان مسائل اجتماعی در راستای حمایت از حقوق زنان آنها را دنبال می کنند. در این میان اظهار نظرهایی پیرامون چراغ سبز رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به پیگیری کنندگان موضوع و مهمتر از آن بیانات روشنگرانه رهبر انقلاب در دیدار اخیر جمعی از زنان کشور مبنی بر اینکه «برخی مسائلی که در فقه ارباب احکام زنان وجود دارد سخن آخر نیست» باعث شده است تا پیگری کنندگان موضوع که از قضا این بار از فعالان سیاسی طیف اصولگرا می باشند امیدوارانه تر قضیه را دنبال کرده و در گفتگوی خود با خبرنگاران مشتاقانه نوید بدهند که «راه برابری دیه هموار شد.»

مریم بهروزی دبیر کل جامعه زینب که می توان او را اولین زن اصولگرای مدافع برابری دیه زن و مرد دانست چندی پیش در دیدار با آیت ا... هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشحیص مصلحت نظام خواسته خویش و جمعی از زنان احزاب اصولگرا را مبنی بر برابری دیه زن و مرد مطرح کرده بود او اینک با خشنودی و سپاس از اظهارات اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر «برخی مسائلی که در فقه باب احکام زنان وجود دارد سخن آخر نیست» سخن می گوید و معتقد است که اظهارات ایشان می تواند راهگشای بسیاری از مشکلات باشد. بهروزی سخنان رهبری را باعث باز شدن راههای بسته می داند و می گوید: این حرف میدان جدیدی را برای اظهار نظر فقهی، اجتهادی و پویایی در فقه باز می کند.

وی که با سایت خبری آفتاب گفتگو کرده است عملکرد مجلس را در این باره بسیار مهم ارزیابی می کند و می گوید: علمای داخل مجلس می توانند استدلال فقهی داشته باشند و بحث های فقهی کنند تا این طرح را به تصویب برسانند حال اگر شورای نگهبان مخالفت کرد آن وقت مجمع تشخیص مصلحت با اجازه مقام معظم رهبری آنرا تایید می کند.دبیر کل جامعه زینب در ادامه به تلاش زنان اصولگرا در ارتباط با اصلاح و به زنان وارث در مقام همسر اشاره کرد و گفت: در حال آماده کردن طرح های حقوقی هستیم که انشاا... به نهادهای حقوقی موثر ارایه خواهیم داد.بهروزی در خصوص دیدار با هاشمی رفسنجانی نیز می گوید: ما برخی قوانین مدنی مربوط به زنان را که معتقدیم باید مورد بازیگری و اصلاح قرار بگیرند با آقای هاشمی مطرح کردیم و ایشان نیز در این زمینه به ما قول مساعد دادند.

عضو شورای مرکزی جبهه پیروان خط امام با تاکید بر اینکه در این زمینه کار پژوهشی گسترده ای انجام شده است افزود: به نظر ما در فقه پویای شیعه راه حل شرعی برای استیفای حقوق زنان وجود دارد. به همین دلیل از آقای هاشمی خواستیم که با استمزاج از رهبر معظم انقلاب دستور برابری زن و مرد را صادر کنند.دبیر کل جامعه زینب ادامه داد: ایشان گفتند که مجمع تشخیص مصلحت نمی تواند قانون گذاری کند اما اگر در مجلس این طرح را تصویب کنند حتی اگر در شورای نگهبان آن را رد کنند زمینه برای تصویب آن در مجمع فراهم است.بهروزی اصلاح قوانین مربوط به دیه را از مهمترین خواسته های زنان خواند و افزود در صورت تحقق این حق انقلابی در زمینه حقوق زنان صورت می گیرد.

این سخنان بهروزی در حالی بیان می شود که رهبری عضو فراکسیون زنان مجلس تصویب چنین طرحی را جز» اختیارات مجلس نمی داند و آنرا در حوزه اختیارات علما و فقها ارزیابی می کند.

وی با بیان اینکه مجلس در این رابطه نمی تواند قانون گذاری کند گفت: تغییر در احکام ثانویه بر عهده علمای طراز اول و ولی فقیه است و مجلس نمی تواند کاری انجام دهد مگر اینکه نمایندگان مجلس نتایج تحقیقات خو را در اختیار علما قرار دهند تا آنان مطابق این بررسی ها نظر خود را بگویند.

وی با اشاره به دیدار رهبری با جمعی از زنان نخبه کشور گفت: همانگونه که رهبری نیز گفتند: برخی احکام را می توان زیر نظر علما و مطابق شرایط زمان تغییر داد. به نظر من بهتر است دیه زنان سرپرست خانوار با مردان برابر باشد.

مقام معظم رهبری نیز روز چهارشنبه در دیدار با زنان نخبه و فعال عرصه های علمی، اجتماعی، فرهنگی و ... بر نقش و مسئولیت مهم زنان در جامعه و درون خانواده تاکید کردند و گفتند: تاکید اسلام بر اهمیت بی نظیر نقش زن در خانواده به هیچ وجه به معنای مخالفت با حضور زنان در عرصه های مختلف نیست بلکه به معنی اصالت و اولویت نقش مادری و همسری در مقابل دیگر فعالیت ها و نقشها است.

آیت الله خامنه ای با انتقاد از نگاه غلط غربی که تلاش می کند زنان را از ویژگی های فطری خود دور سازد و آنان را به کپی دوم مردان تبدیل کند افزودند: این نگاه غلط در واقع کسر شان زنان است، چرا که زن کامل بودن در مواردی از مرد کامل بودن هم بالاتر و پر ارزش تر است. از دید اسلام زن بودن اصالتا نوعی ارزش است.

ایشان نگاه ابزاری غربی ها به زنان را ظلم به جامعه بشری و خیانتی بزرگ به خقوق زنان بر شمردند و خاطر نشان کردند: بزرگترین گناهی که غربی ها باید پاسخگوی آن باشند این است که زن را در حد وسیله ای برای تبلیغات کالا و ارضای بی نظم و قانون مسائل جنسی تنزل داده اند.

رهبر معظم انقلاب با انتقاد از برخی تلاش ها برای انطباق دادن اجباری احکام اسلامی با کنوانسیون های خارجی مرتبط با زنان افزودند: البته برخی مسائلی که در فقه در باب احکام زنان وجود دارد. سخن آخر نیست بلکه ممکن است با تحقیق یک فقیه ماهر و مسلط بر مبانی و متد فقاهت، نکات جدیدی استنباط شود. اما تلاش برخی مرعوب شدگان در مقابل غرب بجای کم و زیاد کردن احکام اسلامی و انطباق آنها با بعضی معاهدات جهانی غلط است.

در همین حال حضرات آیات صانعی و موسوی اردبیل نیز با این جریان همراهی نموده و خواستار بررسی در این زمینه شده اند.آیت اللهصانعی با تاکید بر روایات شیخ محمد عاملی که در ابتدای کتاب الدیات آورده بر برابری زن و مرد، مسلمان و غیر مسلمان تاکید کرده و تبعیض و تفاوتی در آنها نمی بیند به نظر ایشان ایرادی که می توان به روایات مدعی نا برابری دیه زن و مرد مسلم و غیر مسلم وارد کرد در درجه اول به ضعف سند و عدم ثقه بودن راوی و در درجه دوم به مخالفت کلی با کتاب و سنت باز می گردد.

گفتنی است برخی تشکل های فعال در حوزه حقوق زنان نیز در نامه ای سرگشاده به نمایندگان مجلس شورای اسلامی از این جریان حمایت کرده و خواستار پایان دادن به نابرابری دیه زن و مرد شدند. نویسندگان نامه با اشاره به ظلم های روا داشته شده به جنس زن در طول تاریخ بشری آورده اند هر جا پیام دین به درستی دریافت یا اعمال نشده ظلم ها و ستم های روا شده بر زنان به دین نسبت داده شده و بر پایه آموزه های دینی توجیه شده اند.

در این نامه با اشاره به اصل ۲۱ قانون اساسی و تعهد دولت به تضمین حقوق زنان و ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن عنوان شده است که هنوز زنان به بسیاری از حوقق خود دست نیافته اند در این نامه با انتقاد از مجلس شورای اسلامی آمده است; در مجلس یا سکوتی طولانی در زمینه مسائل زنان حاکم است یا طرحهایی که خود تبعیض ها دامن می زند .

موضوع برابری دیه زن و مرد دیگر در بین فعالان اجتماعی و سیاسی دو جریان اساسی کشور طرفدارانی دارد و مهمتر از آن اظهارات و بیانات مراجع عظام تقلید و نیز مسئولان عالی نظام در پیشبرد اهداف پیگیری کنندگان این موضوع نیز راهگشا شده است.
۱۳۸۶/۰۴/۱۷

ابتکار