درنشست گرایش‌های فکری معاصر در تفسیر قرآن کریم عنوان شد:
 

در نشست درآمدی بر گرایش‌های فکری معاصر در تفسیر قرآن کریم؛ عنوان شد: تفسیر المیزان ۵۰ سال پیش به رشته تحریر درآمده و بدیهی است که در آن زمان؛ چالش‌های معرفتی بسیار متفاوت از چالش‌های دنیای امروز بود.

ایلنا: درآمدی بر گرایش‌های فکری معاصر در تفسیر قرآن کریم عنوان نشستی بود که عصر روز چهارشنبه(۲۹ اردیبهشت)‏، ازسوی گروه مطالعات قرآنی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حضور سیدمحسن میری و فروغ پارسا در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

فروغ پارسا که تغییر المیزان علامه محمدحسین طباطبایی را مورد مداقه قرار داده بود، درخصوص بررسی این اثر گفت: بازه زمانی تالیف تفسیر المیزان نکته‌ای است که کاربران جوان این اثر باید بدان توجه داشته باشند.
وی افزود: تفسیر المیزان حدود ۵۰ سال پیش به رشته تحریر درآمده است و این بدیهی است که در آن زمان؛ چالش‌های معرفتی بسیار متفاوت از چالش‌های دنیای امروز بود.

این پژوهشگر با اشاره به نهضت سیدجمال درجهت تجدیدحیات دینی اذعان کرد: نهضت سیدجمال ازجمله چالش‌هایی بود که مطمئنا علامه طباطبایی بدان توجه داشت و رویکرد ضداستعماری و ضداستبدادی امت اسلامی را مدنظر قرار داده بود.

پارسان به چالش ماتریالیسم دیالکتیک در زمان تالیف تفسیرالمیزان اشاره کرد و افزود: نهضت سیدجمال و چالش ماتریالیسم و یالکتیک، ‌چالش‌های برون‌دینی اندیشه علامه طباطبایی بوده است.

وی همچنین به چالش‌های درون‌دینی موثر بر تغییرالمیزان پرداخت و ادامه داد: اخبار دیگری، درحوزه‌های دینی آن زمان، سایه سنگین خود را گسترانیده بود و این نحله، مخالف هرگونه عقل ورزی در ساحت دین بود.

فروغ پارسا از دیگر چالش‌های پیش‌روی علامه طباطبایی را مبحث مالکیت اقتصادی دانست و درباره آن گفت: تعارض علم و دین، دیگر تفکری بود که در زمان علامه طباطبایی، توسط نواندیشان تبلیغ می‌شد و مواجهه علامه طباطبایی را با این تفکر درپی داشت.

این پژوهشگر علوم دینی درخصوص فهم قرآن گفت: علامه طباطبایی مخالف ارجاع فهم قرآن به فهم پیامبر، صاحبه و تابعین، بود چراکه استفاده عمل و شعور آدمی، در این رویکرد لحاظ نمی‌شود.

وی درعین حال افزود: علامه طباطبایی برداشت تفاسیر مربوط به احکام را از سنت نبوی جایز می‌داند و علامه بر این اعتقاد پافشاری می‌کند که قرآن برای راهنمایی کل بشر است و برای زمان خاصی نیست.

پارسا رویکرد علامه طباطبایی را به مساله حقوق زن، رویکردی توجیهی دانست و ادامه داد: طباطبایی براین باور بود که احکام مربوط به زن در قرآن، نسبت به عصر جاهلیت و ماقبل پیامبر اکرم(ص) احکامی پیشرفته‌تر است و علامه درخصوص دنیای امروز و حقوق زن سکوت اختیار کرده است.

وی در پایان به آیه انی جاعل فی الارض خلیفه اشاره کرد و افزود: علامه طباطبایی در تفسیر این آیه و آیات خلیفه اللهی؛ مبحث قابلیت همه اولاد حضرت آدم درجهت به دست آوردن خلافت خدا را مطرح می‌کند.

سیدمحسن میری درخصوص دیدگاه ابوزید(متفکر مصری) هم گفت: نصر حامد ابوزید درعین حال که معتقد است از قرآن درجهت رفع عقب افتادگی مسلمانان در این عصر، می‌توان بهره برد به نکته‌ای درخصوص پژوهش قرآن که یکی شناخت ماهیت متن و دیگری استفاده از مکانیسم مناسب برای درک متن که همانا روش تحلیل گفتمانی است، پرداخت.

وی ادامه داد: ابوزید درخصوص متن (قرآن) براین باور است که متن، مقوله‌ای فرهنگی است که متاثر از فرهنگ غالب زمان خود است و پیغمبر نیز شخصی است متعلق به فرهنگ زمانی خاص همراه با اسطوره‌ها و اعتقادات پایه‌ای زمان خود و وحی، با نزول در فرهنگ زمان پیامبر خود را درقالب فرهنگ انسانی آن زمان وارد می‌کند و لو اینکه امری والا است و هیچ باور قرآنی را نمی‌توان خارج از فرهنگ آن زمان، متصور بود و درپی شناخت قرآن در عصر جدید، باید به جدا کردن عناصر حاشیه‌ای از متن اصلی پرداخت.

وی ازجمله موارد مواجهه‌های فکری بین اسلام و دنیای مدرن، به مقصر دانستن فرهنگ و تمدن اسلامی اشاره کرد و گفت: یکی از مواجهه‌ها، مقصر دانست فرهنگ و تمدن اسلامی درخصوص عقب ماندگی است. اسلام و تلاش متفکران اشاعه‌دهنده این تفکر درجهت غربی شدن و استحاله در فرهنگ غرب است.

میری، مواجهه دوم را گرایش اصلاحی با ایجاد یک نسبت مناسب بین دین و دنیا عنوان کرد و عبده، سیدجمال و رشیدرضا را از پیروان و اشاعه‌دهندگان این نحله فکری دانست.

وی درپایان درخصوص رویکرد اصلاحی عبده گفت: نحله فکری عبده و شاگردانش این چنین بود که درخصوص مسائل تجربی، تابع علوم تجربی جدید می‌شوند و به نفع علوم تجربی و دستاوردهای آن خود را کنار می‌کشیدند و سعی داشتند علوم انسانی را نیز تبیین کنند و این درحالی بود که ارنست رنان در این باره گفته بود: عقلانیت فلسفی در اعراب، یافت نمی‌شود.