با گذشت یک هفته از سخنان هاشمی رفسنجانی مبنی بر ضرورت برابری دیه زن ومرد، آیت الله صانعی و حجت الاسلام غرویان، عضو موسسه امام خمینی نیز خواستار اقدام نمانیدگان مجلس برای تصویب برابری دیه شدند. آیت‌‏الله صانعی با استقبال از طرح هاشمی رفسنجانی گفت:« همه وظیفه داریم نسبت به دفاع از حقوق زنها و حقوق همه انسانها تلاش کنیم.»

صانعی در پایان درس خارج فقه در مدرسه فیضیه گفت:« روحانیون و دانشگاهیان با انجام کارهای مطالعاتی و تحقیقاتی و نمایندگان مجلس هم از طریق قانون گزاری که اخیراً هم حضرت آیت الله هاشمی رفسنجانی که هم صاحب نظرند وهم صاحب رأی از نمایندگان مجلس درخواست کردند در جهت تصویب قانون برابری دیه مرد و زن اقدام کنند و من امیدوارم رفته رفته بسیاری از این مسائل و مشکلات حل شود.»

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آیت الله صانعی، وی با اشاره به اینکه برخی روایاتی که درباره ترک اطاعت و پیروی از زنان آمده، معتبر نیستند و برخی دیگر خلاف عقل و قرآن اند، گفت: « معنای این حرف‌‏ها و این روایات این است که اصلاً زنها را بگذارید کنار و حقوق آنها را نادیده بگیرید، یعنی نیمی از جمعیت جهان را به امام صادق به امیرالمؤمنین و حضرت رسول (علیهم السلام) بدبین کردن.»

حجت‌الاسلام و المسلمین محسن غرویان، عضو موسسه‌ امام خمینی در قم نیز موافقت خود را با برابری دیه زن ومرد اعلام کرد.

وی در گفتگو با ایسنا اظهار داشت:« اخیرا در رابطه با دیه زن و مرد، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی صریحا اعلام کرد که به لحاظ حضور اقتصادی زن در جامعه و نقشی که زنان در تولید ثروت در جامعه دارند، باید دیه زن و مرد برابر باشد، در همین راستا بنده نیز با این اظهار نظر موافقم.»

غرویان گفت: طرح مساله تساوی دیه زن و مرد، نشان‌دهنده تاثیرگذاری عقل در اجتهاد است و فقها با درک شرایط امروز جامعه و پذیرفتن حضور فعال زنان در عرصه‌های مختلف، حکمی فقهی را که نصی هم از آن در قرآن وجود ندارد، درصدد اصلاح آن برآمده‌اند.

فرشته ساسانی، مدیرکل دفتر امور بانوان وزارت کشور در حاشیه همایش مشاوران استانداران در امور بانوان نیز درباره اظهارات مطرح شده در خصوص برابری دیه مرد و زن اظهار داشت: این سخن یک نظر فقهی است و طبعا فقهای دیگر هم نظراتی دارند. البته ما در نظام جمهوری اسلامی ایران ، نظرات امام (ره) را مبنای قانون قرار می‌دهیم.

وی با بیان این که قابلیت بررسی مجدد قانون در حوزه کارشناسی فقها و علما قرار داد، به ایسنا گفت: طبیعتا در راستای این امر نظرات کارشناسی دستگاههای اجرایی اخذ شده و با مبانی فقهی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در هر صورت ما تابع نظرات علما و قانونگذاران در این مساله هستیم.

برابری دیه زن و مرد در دستور کار مجلس

مجلس شورای اسلامی طرح برابری دیه، یکی از خواسته های کمپین یک میلیون امضا را در دستور کار خود قرار می دهد.

«الهام امین زاده»، نماینده مجلس هفتم با اعلام این خبر به روزنامه اعتماد ، گفت:«به لحاظ شرعی و فقهی بحث هایی در فراکسیون زنان درباره ارائه طرح برابری دیه انجام شده است و امیدواریم حتی اگر این طرح از سوی شورای نگهبان رد شود در مجمع تشخیص مصلحت از آن حمایت شود.»

این اظهارات نماینده مجلس هفتم در حالی است که چند روز پیش هاشمی رفسنجانی در دیدار با زنان اصول گرا موافقت خود با برابری دیه زن ومرد را اعلام کرد.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه علاوه بر وی، برخی مراجع تقلید نیز موافق برابری دیه زن و مرد هستند، گفت: « نمایندگان مجلس می‌‏توانند برابری دیه زن و مرد را به صورت طرح ارائه کنند. اگر مجلس هفتم آن را تصویب کرد، افتخار است. اما اگر مجلس تصویب نکرد یا شورای نگهبان آن را رد کرد، ما در مجمع می‌‏توانیم در این زمینه اقدام کنیم.»

رفسنجانی با تاکید بر اینکه اصلاح موادی از قانون مدنی که زنان ایرانی را با پاره‌ای از مشکلات روبرو کرده، ضروری است، گفت: «در حال حاضر عدم تطابق برخی قوانین با شرایط زمانی احساس می‌شود.»

با اعلام این خبر از سوی مریم بهروزی دبیرکل جامعه زینب(س)، نمایندگان مجلس هفتم نیز از اقدامات خود برای طرح این مسئله در صحن مجلس خبر دادند.

الهام امین زاده نماینده مجلس با اشاره به تصویب برابری دیه غیر مسلمانان در مجلس قبلی ابراز امیدواری کرد که برابری دیه زن ومرد نیز در مجلس هفتم تصویب شود.

امین زاده افزود:« موافق برابری دیه زن و مرد است و در صورت طرح این مسئله در مجلس از آن حمایت خواهد کرد.» برابری دیه زن و مرد یکی از خواسته های کمپین یک میلیون امضا است که از ۵ شهریور ماه سال گذشته آغاز به کار کرده است . این خواسته اولین بار در تابستان ۸۱، پس از موافقت دولت و قوة قضاییه با تنظیم و ارائة لایحة برابری دیة اقلیت‌‌ها با مسلمانان، مطرح شد.

موافقان طرح برابری دیه زن ومرد،معتقد بودند تصویب برابری دیه غیر مسلمانان دلیلی محکم برای امکان ایجاد این برابری برای زنان است. آن زمان اما چنانکه فاطمه راکعی رئیس فراکسیون زنان در مجلس ششم  می گوید:« بخاطر اعتراضاتی که از سوی برخی آقایان شد این طرح تقریبا مسکوت گذاشته شد و امکان طرح در مجلس را نیافت.»

برابری دیه غیر مسلمانان و مسلمانا اما تنها قانونی که در این باره صادر شده نبود. چندی پیش در پرونده خونهای آلوده نیز برای اولین بار دیه ای برابر به زنان و مردان داده شد. «علی صابری»، وکیل پرونده جنجال برانگیز خونهای آلوده است که موفق شد برای نخستین بار پس از انقلاب، از دولت، خسارت مادی برای زنان و مردان بر اساس دیه ی برابر دریافت کند، در این رابطه می گوید:« در حال حاضر در برابری دیه زن و مرد یک رای صادر شده و می شود آرا افزایش پیدا کنند.»

او در گفتگو با تغییر برای برابری ادامه می دهد:«تجربه ی اصلاح قانون در برابری دیه ی اقلیت های مذهبی می تواند برای فعالان حقوق زنان سرمشق مطلوبی باشد"

با همه اینها، برابری دیه این خواسته حداقلی زنان ایرانی با وجود فتوای صریح مراجع تقلید هنوز به عنوان قانون به تصویب نرسیده است.این در حالی است که آیت‌الله صانعی در فتوایی صریح اعلام کرده: «دیة زن و مرد برابر است» وی در سایت رسمی خود در این باره می نویسد:«از نظر فقهى معتقدم دیه زن و مرد مسلمان برابر است و مقدس اردبیلى - قدس سره- هم و قتى به این بحث مى رسند با تمام قداستش و فقهش مى فرماید:« من به روایتى دست نیافتم که دیه زن را نصف دیه مرد بداند».

بنده هم در این مورد نوشتم و تعجب کردم از اینکه مقدس اردبیلى - قدس سره- چرا این طور مى گوید، امّا در سال بعد و پس از مطالعه بیشتر گفتم حق با ایشان است و دیه زن و مرد را مساوى دانستم.» آیت الله فاضل میبدی، عضو شورای مرکزی مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم نیز در گفتگو با سایت اینترنتی « تغییر برای برابری» نابرابری دیه را ناعادلانه می داند :« در دنیای امروز که زن و مرد همپای هم کار می کنند و حتی زنان در برخی خانواده ها تنها نان آور هستند نصف بودن دیه زن با این توجیه که مرد نان آور محسوب می شود دور از عدل و غیر قابل قبول است.»

نظرات آیت‌الله موسوی بجنوردی، نیز تائیدی دیگر بر نداشتن پشتوانه فقهی و شرعی برای این نابرابیر قانونی است. وی در گفتگو با ایسنا تاکید می کند:«امروزه زن فعالیت اقتصادی دارد و شاید بتوان گفت که نفقه‌اش با مرد نیست و دیه آنها مساوی است.»

به به گفته علمای دینی و دین پژوهان نابرابری دیه در قرآن عنوان نشده است و چنانکه «ژیلا موحد شریعت پناهی»، نویسنده کتاب « تحلیل نو بر حقوق زن از دیدگاه قرآن» , از اعضای کمپین عنوان می کند، به راحتی می توان از آیات قرآن شواهدی مبنی بر برابری دیه را برداشت کرد.

این ادعا را مخالفان برابری دیه نیز تایید می کنند. به گونه ای که «آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی» نیز هنگامی که در رد نظریه برابری دیه سخن می گوید ، اذعان می کند « در قرآن کریم ذکری از دیة زنان به میان نیامده و این مطلب در روایات اسلامیِ برگرفته از منابع اهل سنت و مجموعه‌های روایی اهل بیت است.»

دیه“ میزان پولی است که به عنوان خسارت از سوی قاتل یا کسی که مرتکب ضرب و شتم شده به کسی که صدمه دیده یا خانواده‎ کسی که کشته شده‎، پرداخت می‎شود. در قوانین ایران ارزش جان زن نصف ارزش جان مرد در نظر گرفته شده است. برای مثال اگر خواهر و برادری در یک خیابان با ماشینی تصادف کنند و هر دو پای‎شان بکشند خسارتی که به برادر می‎دهند دو برابر خسارتی است که به خواهرش می‎دهند. و اگر در این تصادف هر دوی آن‎ها کشته شوند خسارتی که برای پسر به خانواده‎‎اش داده می‎شود، دو برابر خسارتی است که برای خواهرش می‎پردازند. یا اگر زنی که پنج ماهه حامله است تصادف کند و در آن تصادف کشته شود، میزان خسارتی که برای مرگ زن پرداخته می‎شود نصف مبلغی است که برای جنین پسری که در شکم اوست می‎پردازند!!

پنج شنبه ۱۰ خرداد ۱۳۸۶